تحفة الأحباب (شرح فارسی بر تشريح الافلاك شیخ بهائی)
(١)
مقدمه در هيئت عالم جسمانى
٦ ص
(٢)
شرح
١١ ص
(٣)
فلك كلى و شرح آن
١١ ص
(٤)
شرح
١٦ ص
(٥)
فصل اول در بيان دوائر عظام
١٩ ص
(٦)
اول دائره معدل النهار
١٩ ص
(٧)
شرح
٢٠ ص
(٨)
دوم دائره منطقة البروج
٢١ ص
(٩)
شرح
٢٢ ص
(١٠)
سوم دائره ماره به چهار قطب
٢٥ ص
(١١)
شرح
٢٥ ص
(١٢)
چهارم دائره ميل
٢٨ ص
(١٣)
شرح
٢٩ ص
(١٤)
پنجم دائره عرض
٢٩ ص
(١٥)
شرح
٣٠ ص
(١٦)
ششم دائره افق
٣٢ ص
(١٧)
شرح
٣٢ ص
(١٨)
شرح دور دولابى و رحوى
٣٥ ص
(١٩)
شرح
٣٦ ص
(٢٠)
شرح اختلاف بين شب و روز
٣٩ ص
(٢١)
شرح
٣٩ ص
(٢٢)
هفتم دائره نصف النهار
٤٢ ص
(٢٣)
شرح
٤٣ ص
(٢٤)
هشتم دائره اول السموت
٤٤ ص
(٢٥)
شرح
٤٤ ص
(٢٦)
نهم دائره وسط سماء رؤيت
٤٥ ص
(٢٧)
شرح
٤٥ ص
(٢٨)
دهم دائره ارتفاع
٤٥ ص
(٢٩)
شرح
٤٦ ص
(٣٠)
فصل دوم در شرح صور افلاك هفتگانه
٤٧ ص
(٣١)
شرح
٤٨ ص
(٣٢)
هيئت فلك زهره و افلاك علوية
٥٠ ص
(٣٣)
شرح
٥٠ ص
(٣٤)
هيئت فلك قمر
٥١ ص
(٣٥)
شرح
٥٢ ص
(٣٦)
هيئت فلك عطارد
٥٣ ص
(٣٧)
شرح
٥٤ ص
(٣٨)
فصل سوم در حركات و توابع آن
٥٤ ص
(٣٩)
شرح
٥٦ ص
(٤٠)
شرح حركت فلك تدوير در قمر
٥٧ ص
(٤١)
شرح
٥٨ ص
(٤٢)
مبحث تعديلات - تعديل شمس
٥٨ ص
(٤٣)
حالات قمر و خسوف و كسوف
٦٠ ص
(٤٤)
شرح
٦٤ ص
(٤٥)
فصل چهارم در آنچه تعلق به كره زمين دارد
٦٦ ص
(٤٦)
شرح
٦٧ ص
(٤٧)
وضع كره آفتاب با سكان خط استواء
٦٩ ص
(٤٨)
شرح
٧١ ص
(٤٩)
وضع شمس نسبت به سكنه عرض تسعين
٧٣ ص
(٥٠)
شرح
٧٥ ص
(٥١)
فصل پنجم شرح صبح و شفق
٧٥ ص
(٥٢)
شرح
٧٦ ص
(٥٣)
نمايش شعاع آفتاب
٧٦ ص
(٥٤)
خاتمه در بيان استخراج خط نصف النهار و سمت قبله از طريق دائره هنديه
٧٨ ص
(٥٥)
سمت قبله
٨١ ص
(٥٦)
طريق ديگر
٨٢ ص
(٥٧)
پايان كتاب
٨٣ ص
(٥٨)
فهرست موضوعات و مطالب
٨٤ ص

تحفة الأحباب (شرح فارسی بر تشريح الافلاك شیخ بهائی) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٨ - مبحث تعديلات - تعديل شمس

بنظر مى‌آيد، كه براى كواكب حالت رجوع عارض شده است.

شرح‌

قوله: و حركة اعلى تدوير القمر الى المغرب الخ: حاصل مقصود آنستكه چون كلّيّه تداوير از افلاك شامله نبوده و ارض را در خود همچون افلاك ديگر نگرفته‌اند، لاجرم اگر اعلاى آنها بر توالى يعنى از مغرب بمشرق حركت كند اسفل بر خلاف توالى حركت نموده و از مشرق بمغرب است و در اين قسم از حركات، حركت اعلا را اعتبار مى‌نمايند.

قوله: و المتحيّرة بالعكس: مقصود از «متحيّره» سيّارات پنجگانه است يعنى:

عطارد، زهره، مشترى، مرّيخ و زحل.

قوله: فيعرض له الاستقامة و الاقامة الخ: كواكب متحيّره باعتبار ملاحظه حركت مركزشان با مركز تداويرشان از نظر ديد و رؤيت ما داراى سه حالت مى‌باشند.

١- استقامت: و آن اينستكه حركت مركزشان با مركز تداوير موافق باشد، يعنى از مغرب بمشرق و بطور سريع صورت گيرد در اين موقع كوكب را مستقيم گويند.

٢- اقامه: و آن اينستكه حركت مركز اين كواكب با مركز تداوير مكافئ و مقابل قرار گرفته بطورى كه چنين ديده شود كه كواكب در يك مكان ايستاده در اينموقع كوكب را مقيم گويند.

٣- رجوع: و آن اينستكه حركت مركز كوكب سريعتر از مركز تدوير بوده و بعبارت ديگر حركت كوكب بر خلاف توالى بعد از اينكه حركتش بر توالى بوده است بنام رجوع معروف مى‌باشد و كوكب را در اينموقع راجع خوانند.

[مبحث تعديلات- تعديل شمس‌]

متن: و للسّبع تعديلات يوجبها حركات الخوارج و التّداوير، و اقلّها تعديل الشّمس فنقتصر عليه فى هذا المختصر.

و هو قوس من ممثّلها بين طرفى الخطّ التّقويمى و هو الخارج من مركز العالم الى الاعلى مارّا بمركزها و بين طرف الخطّ الوسطى و هو الخارج كذلك غير مار موازيا للخارج من مركز الخارج الى مركزها.