سلوك دانشجويى - محدثى، جواد - الصفحة ٩٠
رهگذر به نوا مىرسند و علم، گسترش مىيابد.
از اين رو، شنيدن را بايد از حالتِ «يك بار مصرف» در آورد و با تكرار آن، بيشتر بهرهمند شد.
توصيهاى از عالم بزرگ شيعه، مرحوم شهيد ثانى در اين زمينه راهگشاست. وى در كتابِ «مُنية المريد» مىنويسد:
«آن گاه كه دانشجو به خواندن درس در حضور استاد سرگرم مىگردد، نبايد دچار دل مشغولى و ملال خاطر و ضعف و چُرت زدن و گرسنگى و تشنگى و شتابزدگى و احساس درد و اضطراب و نگرانى و امثال حالاتى باشد كه با وجود آنها، تحقيق و كاوشهاى علمى براى او دشوار گردد [بايد دانشجو در چنين حالاتى از خواندن درس خوددارى كند، چون ممكن است اين حالات باعث تنفّر وگريز او از درس و تحقيق شود ...]»[١]
جوهر اين توصيه، همان «تمركز ذهن» هنگام آموختنهاى شنيدارى و گوش دادن به درس و بحث است.
گاهى بىتوجهى به گفتار ديگرى، نوعى تكبر و خودخواهى و خود بزرگبينى را مىرساند، آنان كه دچار نوعى غفلت و غرور علمى مىشوند، گاهى خودرا بىنياز از گوش دادن مىشمارند و بىاعتنا به سخنان مىشوند.
اين، علاوه بر محروم ساختن شنونده از كلام گوينده و استاد، بىحرمتى به او و بىتعهدى نسبت به ادب اجتماعى و رفتار بزرگوارانه است. در همين زمينه هم كلام شهيد ثانى جالب است:
«اگر استاد، ضمن بيان مطلب، حكمتها و نكات دقيقى را بازگو نمايد و يا در توضيح مسألهاى به داستان و يا شعرى تمثّل جويد و شاگرد نيز به اين حكمتها و نكات و داستان و شعر، آشنايى قبلى داشته باشد [نبايد خودرا از اين گونه شواهد، بىنياز جلوه دهد و از استاد، روى برگرداند، بلكه] بايد به
[١] - آداب تعليم و تعلم در اسلام، سيدمحمدباقر حجتى، ص ٣٣٤