سلوك دانشجويى - محدثى، جواد - الصفحة ٢٦

علمى، «صداقت» داشته باشد.

پس، گاهى اگر حرف شما حق هم باشد، وقتى احساس كرديد طرف شما به جدل و نزاع پرداخته است، شما كوتاه بياييد، تاكشمكش، كش پيدا نكند.

گاهى بايد باسكوت، به ميدان يك لجوج و ستيزه‌جو رفت، چرا كه حرف در مقابل حرف، آتش لجاجت را تيزتر مى‌كند. چه زيبا گفته است صائب تبريزى:

اگر به سلامت روح و تزكيه جان هم عنايت باشد، بايد از چنين مجادلات كه ريشه نفسانى دارد پرهيز كرد، چون دل را تيره مى‌سازد و قلب را از پذيرش حق، فرارى مى‌دهد.

اگر رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم فرموده است:

«اوْرَع الناسِ مَنْ تَركَ المِراءَ و انْ كانَ مُحِقّاً»،[١] اشاره به همين حقيقت است يعنى پرهيزكارترين مردم كسى است كه جدل را ترك كند، هر چند حق با او باشد.

اگر پرس و جو و گفتگو به نيّت كشف حقيقت باشد و پاسخ گفتن هم به قصد كمك به اين هدف باشد، جايى براى نزاع و خصومت نمى‌ماند. آنچه به عنوانِ «بحث طلبگى» در محيطهاى حوزوى و مراكز علمى مطرح است، نوعى از همين «جدال احسن» است كه قرآن بر آن تأكيد مى‌كند.

امام امت قدس‌سره‌الشريف، در بيان شيرين و لطيفى به اين نكته چنين اشاره فرموده است:

[١] - بحارالانوار، ج ٧٠، ص ١٢٧.