سلوك دانشجويى - محدثى، جواد - الصفحة ٢٥

مى‌پردازد و ريشه نفسانى و شيطانى آن را فاش مى‌سازد.

كشمكش و جرّ و بحث‌هاى بى‌ثمر كه نامش «جدال» و «مراء» است، گاهى ميان استاد و شاگرد است، گاهى ميان دو همدرس و همكلاس است، گاهى بين افراد خانواده يا جمع‌هاى دوستانه است، يا بين طرفداران دو تفكّر، دو گرايش، دو طيف اجتماعى، دو مذهب دينى، دو تيم ورزشى و دو جناح سياسى است. در همه اين موارد، اگر انگيزه بحث كننده، حقيقت يابى نباشد، هرگز از اين برزخ بى انتها به «دنياى باور» نمى‌رسند.

هدف آموختن علم و تجهيز شدن به دانش چيست؟ برترى جويى علمى برديگران، يا سيراب شدن از چشمه زلال معرفت؟

پيشواى صادق، امام ششم «ع» فرمود:

هر كس دانش بجويد وعلم آموزد، تا به وسيله آن با دانشمندان به تفاخر بپردازد، يا با سفيهان نابخرد به مجادله مشغول شود تا توجّه‌ها را به سوى خودش جلب كند، جايگاهش را در دوزخ، فراهم سازد.[١] يعنى اين گونه علم آموزى و دانشجويى، نه تنها نجات آور نيست، كه به آتش سوزان تبديل مى‌شود.

گفتيم كه سؤال، كليد گنج دانش است.

پس بايد پرسيد، بحث كرد، كاوش نمود، به مباحثه پرداخت، ريشه يابى و تعمّق كرد، استدلال آورد، برهان خواست و تا رسيدن به منزلگاه «معرفت يقينى» از پاى ننشست. امّا اين، با جرّ و بحث بيهوده و خود خواهانه و برترى جويانه فرق دارد.

قرآن كريم، به «جدال احسن» فرمان مى‌دهد،[٢] ولى جدال احسن وقتى تحقّق مى‌يابد كه انسان بيش از «خود» به «حق» بها دهد و بيش از نظرات و ديدگاه‌هاى خويش، به «حقايق علمى» ارزش قائل شود و در مباحثات‌

[١] - اصول كافى، ج ١، ص ٤٧.

[٢] - نحل( ١٦): ١٢٤( وجادلهم بالّتى هى احسن)