جلوههاى حضرت در عصر غيبت از نگاه فقاهت - سيفي مازندراني، شيخ علي اکبر - الصفحة ٢١ - بررسى طرق روايت و أسناد آن

از فرزندان حضرت از جايگاه و مكان ايشان اطلاع ندارد. و عدم اطلاع فرزندان حضرت از جايگاه ايشان يك امر طبيعى و عادى است. و همينطور همسر يا همسران حضرت.

و أما از جهت سند ضعيف است؛ زيرا عبداللَّه بن المستنير در سند اين روايت واقع شده و ايشان مجهول الحال است، علاوه بر اين محمد بن سفيان البزوفرى- واسطه بين شيخ طوسى و أحمد بن ادريس- نيز مجهول الحال است.

و إشكال مهمتر متن اين روايت است كه شيخ طوسى در اوائل كتاب الغيبة از مفضّل بن عمر همين روايت‌[١] را نقل كرده است، ولى به جاى «لايطلع على موضعه أحدٌ من ولده» جمله «لايطلع أحدٌ على موضعه و أمره» آمده است.

و همچنين اين خبر را شيخ جليل، محدّث أقدم محمد بن ابراهيم النعماني به طريق ديگرى از مفضّل بن عمر روايت مى‌كند، و بجاى فقره مزبور، جمله: «لا يطلع على موضعه أحدٌ من وليٍّ»[٢] آورده است.

بنابر اين فقره مزبوره به سه گونه نقل شده است و قطعاً دو گونه آن خلاف واقع بوده، و گونه مطابق واقع نامعلوم است.

بر اين اساس اين روايت از جهت سند و دلالت ناتمام است.

٣- شيخ صدوق و شيخ طوسي به سند صحيح از عقبة بن جعفر از امام رضا عليه السلام نقل كرده‌اند كه فرمود: «إنّ صاحب هذا الأمر لايموت حتى يرى ولده من بعده»[٣].

[١] - كتاب الغيبة: ص ٤١.

[٢] - كتاب الغيبة للنعمانى: ص ١٧٢.

[٣] - كمال الدين ج ١ ص ٢٢٠ ح ٢٣/ كتاب الغيبة ص ٢٢٢ ح ١٨٤.