دوره ها و پيشگامان بيدارى اسلامى معاصر - اراکی، محسن - الصفحة ٢١٨ - ه سازمان و تشكيلات حوزههاى دينى

يكى از تحولات ويژه‌اى كه در سى سال اخير در تاريخ حوزه‌هاى علمى رخ داد، تأسيس حوزه‌هاى علمى ويژه دختران و بانوان است. نخستين مدرسه بزرگ علمى كه بدين منظور تأسيس شد، شاخه دخترانه مدرسه حقانى بود كه به نام مكتب توحيد شهرت يافت. اين مدرسه در حدود سال ١٣٥٣ به همت آيت‌الله شهيد قدوسى و آيت‌الله شهيد بهشتى تأسيس شد. اينجانب در سال‌هاى ١٣٥٥ تا ١٣٥٨ هجرى شمسى در اين حوزه تدريس مى‌كردم. اين حوزه پس از پيروزى انقلاب اسلامى به دستور امام خمينى توسعه يافت و به مجموعه بزرگ جامعة الزهرا تبديل شد كه در حال حاضر از بزرگ‌ترين مراكز علمى ويژه خواهران در سطح جهان به شمار مى‌آيد.

پس از پيروزى انقلاب اسلامى و بنا به دستور حضرت امام خمينى (قدس سره) تحولات فراوانى در وضعيت حوزه قم و ساير حوزه‌هاى علمى به وجود آمد. پس از رحلت امام خمينى (قدس سره) تحولات گسترده جديدى به دستور رهبر انقلاب اسلامى حضرت امام خامنه‌اى (دام ظله العالى) به وجود آمد كه بيان مشروح اين تحولات خود به بحث مفصلى نياز دارد. مجموع تحولاتى را كه در دوران پس از پيروزى انقلاب اسلامى تاكنون در حوزه علميه قم رخ داده است مى‌توان به طور خلاصه در چند مطلب دسته بندى نمود:

١. تحولات بزرگى كه در وضعيت مديريت حوزه قم به وجود آمد: