دوره ها و پيشگامان بيدارى اسلامى معاصر - اراکی، محسن - الصفحة ٢١٦ - ه سازمان و تشكيلات حوزههاى دينى
مركزيت تشكيلات دينى را چه درون حوزه و چه برون از آن به عهده مرجع تقليد- كه از برجستهترين فقيهان و عالمان دينى است- مىباشد. شيوه انتخاب مرجع تقليد بدين ترتيب است كه مردم در نقاط مختلف جهان به شخصيتهاى دينى برجستهاى كه مرود اعتماد آنها هستند، مراجعه مىكنند و با معرفى اين اشخاص كه در عرف فقهى به آنان اهل خبره گفته مىشود، مرجع تقليد شايسته خود را برمىگزينند.
مرجعيت تقليد غالباً در يك شخص محدود نمىشود، اگر چه در بسيارى از دورانها به تدريج و در طى زمان از ميان مراجع تقليد يكى از آنان برجستگى بيشترى پيدا مىكند و به عنوان مراجع اعلاى تقليد شناخته مىشود.
در دوران پس از جنگ جهانى دوّم تاكنون به ترتيب آيتالله سيد ابوالحسن اصفهانى، آيتالله سيد حسين بروجردى، آيتالله سيد محسن حكيم، آيتالله العظمى امام روحالله موسوى خمينى رهبر انقلاب اسلامى و بنيانگذار جمهورى اسلامى ايران و آيتالله سيد ابوالقاسم برجستهترين مراجع تقليد شيعه بودهاند.
پس از مرجع تقليد فقها و مجتهدين و سپس اساتيد ميرّز و پس از آنان فضلا، عناصر برجسته حوزهها را تشكيل مىدهند.
در برون حوزهها در غالب شهرستانها علماى دينى برجستهاى حضور دارند كه گاه از سوى مرجع تقليد گماشته شده و مأموريت