دوره ها و پيشگامان بيدارى اسلامى معاصر - اراکی، محسن - الصفحة ٢٦ - پيشگفتار
١. جنبه نظرى يا ابعاد فكرى: آيتالله اراكى تأكيد مىكند كه در مرحله بيدارى كه سيد جمالالدين اسدآبادى آنرا نمايندگى مىكرد، مسلمانان حركت خود را گامهاى اوليه براى اصلاحات تلقى مىكردند و آن را همسو با هدف قيام امام حسين (ع) مىدانستند كه فرمود: من نه از روى سبكسرى و گردنكشى بلكه به منظور اصلاح در امت جدم پيامبر خدا (ص) قيام كردم. در مرحله سازندگى فكرى امت نيز از ديد مؤلف ابعاد فكرى و عقيدتى از سوى آيتالله صدر رشد مىيابد و شكوفا مىشود، هر چند تلاشهاى شهيد صدر (رحمه الله) با كوششهاى علماى ديگر همراه و همزمان شده بود؛ ولى نويسنده كتاب (آيتالله اراكى) بدان بسنده مىكند كه بر نقش آيتالله صدر انگشت بگذارد؛ شايد به اين علت كه به نظر وى ايشان در ميان همگنان خود برجستگى، نبوغ، هوش و فداكارى بيشترى داشت.
پس از اين دو مرحله يعنى مرحله بيدارى و سازندگى فكرى امت به نظر آقاى اراكى، سومين مرحله و به تعبير وى و با برداشتى كه از اتفاقات پس از پيروزى انقلاب اسلامى [در ايران] دارد، مرحله گذار انديشه و فكر به واقعيتهاى عينى و عملى مطرح مىشود. از نظر وى اين مرحله ناشى از توفيق امام خمينى (قدس سره) در بنيانگذارى نظام اسلامى و پايهگذارى نهادها و اعطاى فرصت استعلا به مردم و پرداختن به سازندگى كشور خود و آينده نسلهاى بعدى است.