دوره ها و پيشگامان بيدارى اسلامى معاصر - اراکی، محسن - الصفحة ٤٣ - فصل اول نگاهى گذرا به زندگى سيد جمالالدين اسدآبادى

تا آنجا كه مى‌نويسد:

در سال ١٢٧٢ هجرى قمرى (١٨٥٦ م) در سن هيجده سالگى به هند سفر كرد و يك سال و چند ماه در آنجا سكونت گزيد و پس از آن براى اداى فريضه حج عازم منطقه حجاز شد. سفر او به حجاز حدود يك سال به درازا كشيد كه طى آن از اين شهر به آن شهر و از اين ديار به آن ديار مى‌رفت تا اينكه سرانجام در سال ١٢٧٣ هجرى قمرى (١٨٥٧ م) وارد مكه مكرمه گرديد و طى اين سفر آموخته‌هاى بسيارى از عادات و فرهنگ مردمانى كه بر ايشان گذشت، اندوخت و بر اخلاق و ويژگى‌هاى اجتماعى ايشان وقوف يافت و بهره‌هاى بسيار برد. پس از اداى فريضه حج به وطن بازگشت و در سال ١٢٨٥ هجرى قمرى (١٨٦٦ م) مجدداً از طريق هند عازم حج گرديد. وقتى در اين سفر وارد سرزمين هند شد، حكومت هند با شكوه تمام از وى استقبال كرد؛ ولى اجازه نداد كه مدت زمان زيادى در آنجا اقامت گزيند، علماى آن ديار نيز جز در حضور مقامات، اجازه ديدار و ملاقات با او را نداشتند؛ به همين دليل سيد جمال‌الدين بيش از يك ماه در آنجا نماند. حكومت هند او را از طريق سواحل هند و با استفاده از كشتى دولتى راهى سوئز كرد. سيد جمال‌الدين از آنجا