دوره ها و پيشگامان بيدارى اسلامى معاصر - اراکی، محسن - الصفحة ٢١٧ - ه سازمان و تشكيلات حوزههاى دينى

استقرار در آن منطقه را يافته‌اند و گاه داوطلبانه جهت ارائه خدماتى مذهبى به آن منطقه عزيمت نموده و در آنجا اقامت نموده‌اند و به تدريج مورد اعتماد و توجه مردم قرار گرفته‌اند. علماى برجسته كه در اغلب مناطق زندگى شيعيان در سراسر جهان حضور دارند، مسئوليت فعاليت‌هاى مذهبى را بر عهده دارند و غالباً از سوى مراجع تقليد به عنوان وكيل و نماينده معرفى مى‌شوند تا مردم و مقلدان ايشان بتوانند از اين طريق با مراجع تقليد خود تماس گرفته و فتاواى آنان را در مسائل مختلف مورد نياز جويا شوند.

پس از دوران رضاخان كه دوران ركود و افول حوزه‌هاى دينى بود، جهش و گسترش چشمگيرى در وضعيت حوزه‌ها به وجود آمد و با شكل‌گيرى مرجعيت مقتدر توانايى همچون مرجعيت آيت‌الله العظمى بروجردى حوزه قم از شادابى و شكوفايى كم‌نظيرى برخوردار شد، حوزه‌هاى علمى تهران و اصفهان و مشهد و شيراز و تبريز و اراك كه در زمان رضاخان پهلوى به ركود كاملى دچار شده بودند، حيات و نشاط تازه‌اى يافتند و به تدريج در شهرهاى ديگرى چون اهواز، شوشتر، دزفول، و كرمانشاه حوزه‌هاى علمى كوچكى شكل گرفت و به تدريج به رونق و نشاط خوبى دست يافت. پس از پيروزى انقلاب موج تأسيس حوزه‌هاى علمى اغلب شهرهاى كوچك و بزرگ ايران را فرا گرفت و ده‌ها حوزه علميه در شهرستان تأسيس شد.