احاديث تصويري و نمايشي - پوريزدي، رحمت؛ خديوي، وحيد؛ قاسمزاده، اصغر - الصفحة ٩٨
۳۴۵. امام صادق ٨: كَمَا تَدِينُ تُدَان؛ آنگونه که رفتار کنی جزا میبینی.[١]
از هر دست بدهی، با هما ن دست پس میگیری.
۳۴۶. امام علی ٨: مَغْرَسُ الْكَلَامِ الْقَلْبُ وَ مُسْتَوْدَعُهُ الْفِكْرُ وَ مُقَوِّيهِ الْعَقْلُ وَ مُبْدِيهِ اللِّسَانُ وَ جِسْمُهُ الْحُرُوفُ وَ رُوحُهُ الْمَعْنَى وَ حِلْيَتُهُ الْإِعْرَابُ وَ نِظَامُهُ الصَّوَاب؛ کِشتگاه سخن، دل است. و انبار آن، اندیشه و تقویتکننده آن خِرد و آشکارکننده آن، زبان و جسم آن، حروف و جانش، معنا و زیورش واضح بیان کردن و نظامش درستی است.[٢]
حضرت علی ٨ آن امیر بیان در این کلام نغز به ماهیت شناسی سخن پرداخته است که خاستگاه سخن کجاست و در کجا ذخیره میشود و چه چیز آن را قوت میبخشد و با چه ابزاری آشکار میشود جسم او چیست و جان و روحش کدام است زیور او چیست و استواری و نظامش به چه چیزی است؟
۳۴۷. امام علی ٨: الْكَلَامُ كَالدَّوَاءِ قَلِيلُهُ يَنْفَعُ وَ كَثِيرُهُ قَاتِل؛ سخن چون داروست، اندکش سود میبخشد و بسیارش کشنده است.[٣]
۳۴۸. رسول خدا J: الْبَلَاءُ مُوَكَّلٌ بِالْمَنْطِق؛ بلا گماشتهای بر گفتار است.[٤]
سخن و گفتار آدمی در معرض بلا و خطاهای فراوانی است گویا بلا مأمور و گماشتهای است که دائم قرین با سخن و کلام آدمی است. پس انسان باید مراقب سخنانش باشد و سخنانش سنجیده و با تأمل باشد.
[١]. المحاسن، ج ۱، ص ۱۰۷.
[٢]. تصنیف غررالحکم و درر الکلم، ح ۴۰۸۰.
[٣]. همان، ح ۴۰۸۱.
[٤]. بِحارالأنوار، ج ۶۸، ص ۲۸۶.