خارج فقه مقارن
(١)
تبیین مسئله خمس در اسلام (36)
٤ ص
(٢)
تبیین مسئله خمس در اسلام (35) – محاجه حضرت زهرا (سلام الله علیها) با ابوبکر (2)
٥ ص
(٣)
تبیین مسئله خمس در اسلام (34) – محاجه حضرت زهرا (سلام الله علیها) با ابوبکر (1)
٦ ص
(٤)
تبیین مسئله خمس در اسلام (33) – مواردی از جهل «عمر بن خطاب» نسبت به احکام الهی!
٧ ص
(٥)
تبیین مسئله خمس در اسلام (32) – سرنوشت خمس در زمان خلافت ابوبکر (2)
٨ ص
(٦)
تبیین مسئله خمس در اسلام (31) – مراد از «ذوی القربی» در آیه خمس چه کسانی هستند!؟
٩ ص
(٧)
تبیین مسئله خمس در اسلام (30) – سرنوشت خمس در زمان خلافت ابوبکر (1)
١٠ ص
(٨)
تبیین مسئله خمس در اسلام (29) – جمع بندی نهایی از مسئله مکاتبات پیامبر برای دریافت خمس (2)
١١ ص
(٩)
تبیین مسئله خمس در اسلام (28) – جمع بندی نهایی از مسئله مکاتبات پیغمبر اکرم برای دریافت خمس!
١٢ ص
(١٠)
تبیین مسئله خمس در اسلام (27) – كارگزاران پیغمبر اکرم برای دریافت خمس!
١٣ ص
(١١)
تبیین مسئله خمس در اسلام (26) – نامههای پیغمبر اکرم، به سران قبایل برای دریافت خمس (10)
١٤ ص
(١٢)
تبیین مسئله خمس در اسلام (25) – نامههای پیغمبر اکرم، به سران قبایل برای دریافت خمس (9)
١٥ ص
(١٣)
تبیین مسئله خمس در اسلام (24) – نامههای پیغمبر اکرم، به سران قبایل برای دریافت خمس (8)
١٦ ص
(١٤)
تبیین مسئله خمس در اسلام (23) – نامههای پیغمبر اکرم، به سران قبایل برای دریافت خمس (7)
١٧ ص
(١٥)
تبیین مسئله خمس در اسلام (22) – نامههای پیغمبر اکرم، به سران قبایل برای دریافت خمس (6)
١٨ ص
(١٦)
تبیین مسئله خمس در اسلام (21) – روایاتی در منابع اهل سنت، در بیان دریافت خمس توسط امیرالمؤمنین
١٩ ص
(١٧)
تبیین مسئله خمس در اسلام (20) – نامههای پیغمبر اکرم، به سران قبایل برای دریافت خمس (5)
٢٠ ص
(١٨)
تبیین مسئله خمس در اسلام (19) – نامههای پیغمبر اکرم، به سران قبایل برای دریافت خمس (4)
٢١ ص
(١٩)
تبیین مسئله خمس در اسلام (18) –نامههای پیغمبر اکرم، به سران قبایل برای دریافت خمس (3)
٢٢ ص
(٢٠)
تبیین مسئله خمس در اسلام (17) –نامههای پیغمبر اکرم، به سران قبایل برای دریافت خمس (2)
٢٣ ص
(٢١)
تبیین مسئله خمس در اسلام (16) –نامههای پیغمبر اکرم، به سران قبایل برای دریافت خمس (1)
٢٤ ص
(٢٢)
تبیین مسئله خمس در اسلام (15) – چرایی عدم وجود اخذ خمس در سیره پیامبر اکرم (2)
٢٥ ص
(٢٣)
تبیین مسئله خمس در اسلام (14) – چرایی عدم وجود اخذ خمس در سیره پیامبر اکرم
٢٦ ص
(٢٤)
تبیین مسئله خمس در اسلام (13) – خمس در روایات ائمه طاهرین (علیهم السلام) (9)
٢٧ ص
(٢٥)
تبیین مسئله خمس در اسلام (12) – خمس در روایات ائمه طاهرین (علیهم السلام) (8)
٢٨ ص
(٢٦)
تبیین مسئله خمس در اسلام (11) – خمس در روایات ائمه طاهرین (علیهم السلام) (7)
٢٩ ص
(٢٧)
تبیین مسئله خمس در اسلام (10) – خمس در روایات ائمه طاهرین (علیهم السلام) (6)
٣٠ ص
(٢٨)
تبیین مسئله خمس در اسلام (9) – خمس در روایات ائمه طاهرین (علیهم السلام) (5)
٣١ ص
(٢٩)
تبیین مسئله خمس در اسلام (8) – خمس در روایات ائمه طاهرین (علیهم السلام) (4)
٣٢ ص
(٣٠)
تبیین مسئله خمس در اسلام (7) – خمس در روایات ائمه طاهرین (علیهم السلام) (3)
٣٣ ص
(٣١)
تبیین مسئله خمس در اسلام (6) – چند نکته مهم در باب رجال و درایه
٣٤ ص
(٣٢)
تبیین مسئله خمس در اسلام (5) - بیان چند نکته مهم رجالی!
٣٥ ص
(٣٣)
تبیین مسئله خمس در اسلام (4) - خمس در روایات ائمه طاهرین (علیهم السلام) (2)
٣٦ ص
(٣٤)
تبیین مسئله خمس در اسلام (3) - خمس در روایات ائمه طاهرین (علیهم السلام)
٣٧ ص
(٣٥)
تبیین مسئله خمس در اسلام (2) - ضرورت استفاده از نرم افزارهای علوم اسلامی
٣٨ ص
(٣٦)
تبیین مسئله خمس در اسلام (1)- خمس در لغت و اصطلاح
٣٩ ص
(٣٧)
=تاريخ حديث از ديدگاه فريقين كتابهايي كه در عصر ائمه ع نوشته شده است (6600 كتاب )
٤٠ ص
(٣٨)
=تاريخ حديث از ديدگاه فريقين توصيه ائمه ع بر نوشتن احاديث و منابع آنها
٤١ ص
(٣٩)
=تاريخ حديث از ديدگاه فريقين هدف از ممانعت نشر حقايق قرآني، نشر آيات و روايات ولايت بوده
٤٢ ص
(٤٠)
=تاريخ حديث از ديدگاه فريقين ممانعت از نشر حقايق قراني توسط خليفه دوم
٤٣ ص
(٤١)
=تاريخ حديث از ديدگاه فريقين ممانعت عثمان از نقل حديث و زنداني كردن عمر صحابه را به جرم
٤٤ ص
(٤٢)
=تاريخ حديث از ديدگاه فريقين تهديد و برخورد خشن ابوبكر و عمر نسبت به ناقلين حديث
٤٥ ص
(٤٣)
=تاريخ حديث از ديدگاه فريقين نهي و ممانعت از نقل احاديث نبوي توسط عمر
٤٦ ص
(٤٤)
=تاريخ حديث از ديدگاه فريقين سوزاندن احاديث نبوي توسط ابوبكر و عمر
٤٧ ص
(٤٥)
=تاريخ حديث از ديدگاه فريقين مقايسه سنت در مكتب اهل بيت ع و مكتب سقيفه
٤٨ ص
(٤٦)
=اذان از ديدگاه فريقين بررسي جايگاه حي علي خير العمل در اذان
٤٩ ص
(٤٧)
=شهادت ثالثه در اذان شهادت ثالثه در اذان، از چه زماني شروع شد؟
٥٠ ص
(٤٨)
=اذان از ديدگاه فريقين مراد از تثويب چيست ؟
٥١ ص
(٤٩)
=اذان از ديدگاه فريقين معناي تثويب لغتا و اصطلاحا
٥٢ ص
(٥٠)
=اذان از ديدگاه فريقين تثويب در اذان
٥٣ ص
(٥١)
=شهادت ثالثه در اذان حفظ شعائر ديني از ديدگاه اهل سنت (8)
٥٤ ص
(٥٢)
=شهادت ثالثه در اذان حفظ شعائر ديني از ديدگاه اهل سنت (7)
٥٥ ص
(٥٣)
=شهادت ثالثه در اذان حفظ شعائر ديني از ديدگاه اهل سنت (6)
٥٦ ص
(٥٤)
=شهادت ثالثه در اذان حفظ شعائر ديني از ديدگاه اهل سنت (5)
٥٧ ص
(٥٥)
=شهادت ثالثه در اذان حفظ شعائر ديني از ديدگاه اهل سنت (4)
٥٨ ص
(٥٦)
=شهادت ثالثه در اذان حفظ شعائر ديني از ديدگاه اهل سنت (3)
٥٩ ص
(٥٧)
=شهادت ثالثه در اذان حفظ شعائر ديني از ديدگاه اهل سنت (2)
٦٠ ص
(٥٨)
=شهادت ثالثه در اذان حفظ شعائر ديني از ديدگاه اهل سنت (1)
٦١ ص
(٥٩)
=شهادت ثالثه در اذان ادله مشروعيت شهادت ثالثه در اذان "رعايت شعائر ديني" (5)
٦٢ ص
(٦٠)
=شهادت ثالثه در اذان ادله مشروعيت شهادت ثالثه در اذان "رعايت شعائر ديني" (4)
٦٣ ص
(٦١)
=شهادت ثالثه در اذان ادله مشروعيت شهادت ثالثه در اذان "رعايت شعائر ديني" (3)
٦٤ ص
(٦٢)
=شهادت ثالثه در اذان ادله مشروعيت شهادت ثالثه در اذان (2)
٦٥ ص
(٦٣)
=شهادت ثالثه در اذان ادله مشروعيت شهادت ثالثه در اذان (1)
٦٦ ص
(٦٤)
=شهادت ثالثه در اذان اقوال مراجع تقليد شيعه (2)
٦٧ ص
(٦٥)
=شهادت ثالثه در اذان اقوال مراجع تقليد شيعه (1)
٦٨ ص
(٦٦)
=شهادت ثالثه در اذان اقوال علماي شيعه "نقد كلام مرحوم خوئي ره" (3)
٦٩ ص
(٦٧)
=شهادت ثالثه در اذان اقوال علماي شيعه "نقد كلام مرحوم خوئي ره" (2)
٧٠ ص
(٦٨)
=شهادت ثالثه در اذان اقوال علماي شيعه "نظر مرحوم آيت الله خوئي ره " (1)
٧١ ص
(٦٩)
=شهادت ثالثه در اذان اقوال علماي شيعه "شيخ مفيد و كاشف الغطاء ره"
٧٢ ص
(٧٠)
=شهادت ثالثه در اذان اقوال علماي شيعه "بررسي روايت شيخ صدوق ره" (2)
٧٣ ص
(٧١)
=شهادت ثالثه در اذان اقوال علماي شيعه "بررسي روايت شيخ صدوق ره" (1)
٧٤ ص
(٧٢)
=شهادت ثالثه در اذان اقوال علماي شيعه "قول مرحوم مقدس اردبيلي ره"
٧٥ ص
(٧٣)
=شهادت ثالثه در اذان اقوال علماي شيعه "قول شيخ طوسي ره" (2)
٧٦ ص
(٧٤)
=شهادت ثالثه در اذان اقوال علماي شيعه "قول شيخ طوسي ره" (1)
٧٧ ص
(٧٥)
=وضو از ديدگاه فريقين خلاصه بحث هاي گذشته
٧٨ ص
(٧٦)
=وضو از ديدگاه فريقين ادله علماي اهل سنت در شستن دست و پا، و پاسخ از ادله آنها
٧٩ ص
(٧٧)
=وضو از ديدگاه فريقين اقوال فقهاي شيعه و سني در باب شستن دستها در وضو (2)
٨٠ ص
(٧٨)
=وضو از ديدگاه فريقين اقوال فقهاي شيعه و سني در باب شستن دستها در وضو (1)
٨١ ص
(٧٩)
=وضو از ديدگاه فريقين شستن دست در وضو از ديدگاه شيعه و سني (3)
٨٢ ص
(٨٠)
=وضو از ديدگاه فريقين شستن دست در وضو از ديدگاه شيعه و سني (2)
٨٣ ص
(٨١)
=وضو از ديدگاه فريقين شستن دست در وضو از ديدگاه شيعه و سني (1)
٨٤ ص
(٨٢)
=بدعت هاي عثمان قتل مسلمان به قصاص كشتن كافر
٨٥ ص
(٨٣)
=بدعت هاي عثمان مخالفت علي عليه السلام با حديث "عليكم بسنتي و "
٨٦ ص
(٨٤)
=بدعت هاي عثمان بررسي روايت «عليكم بسنتي و سنة الخلفاء من بعدي»
٨٧ ص
(٨٥)
=بدعت هاي عثمان موارد اختلاف عمر وابوبكر در مسائل ديني و كشوري
٨٨ ص
(٨٦)
=بدعت هاي عثمان اضافه كردن اذاني ديگر بر نماز جمعه
٨٩ ص
(٨٧)
=بدعت هاي عثمان نماز مسافر از ديدگاه شيعه و سني (3)
٩٠ ص
(٨٨)
=بدعت هاي عثمان نماز مسافر از ديدگاه شيعه و سني (2)
٩١ ص
(٨٩)
=بدعت هاي عثمان نماز مسافر از ديدگاه شيعه و سني (1)
٩٢ ص
(٩٠)
=وضو از ديدگاه فريقين اختلاف در وضو از زمان عثمان
٩٣ ص
(٩١)
=وضو از ديدگاه فريقين پاسخ از رواياتي كه ابن قدامه نقل كرده است
٩٤ ص
(٩٢)
=وضو از ديدگاه فريقين عمل به استحسان و قياس از ديدگاه اهل بيت عليهم السلام
٩٥ ص
(٩٣)
=وضو از ديدگاه فريقين استحسان و قياس يكي از دلائل اهل سنت بر شستن سر و پا
٩٦ ص
(٩٤)
=وضو از ديدگاه فريقين پاسخ از برداشت غلط از روايت "ويل للاعقاب " (4)
٩٧ ص
(٩٥)
=وضو از ديدگاه فريقين پاسخ از برداشت غلط از روايت "ويل للاعقاب " (3)
٩٨ ص
(٩٦)
=وضو از ديدگاه فريقين پاسخ از برداشت غلط از روايت "ويل للاعقاب " (2)
٩٩ ص
(٩٧)
=وضو از ديدگاه فريقين پاسخ از برداشت غلط از روايت "ويل للاعقاب " (1)
١٠٠ ص
(٩٨)
=وضو از ديدگاه فريقين تصريح برخي از روايات اهل سنت در مسح سر و پا (2)
١٠١ ص
(٩٩)
=وضو از ديدگاه فريقين تصريح برخي از روايات اهل سنت در مسح سر و پا (1)
١٠٢ ص
(١٠٠)
=وضو از ديدگاه فريقين برخي از علماي اهل سنت كه قائل به مسح در وضو هستند
١٠٣ ص
(١٠١)
=وضو از ديدگاه فريقين وضوي ابن عباس در كتب اهل سنت و تحريف روايات از طرف برخي
١٠٤ ص
(١٠٢)
=وضو از ديدگاه فريقين وضوي اميرالمومنين ع در كتب اهل سنت و تحريف آنها
١٠٥ ص
(١٠٣)
=وضو از ديدگاه فريقين وضوي اميرالمومنين ع در كتب اهل سنت (2)
١٠٦ ص
(١٠٤)
=وضو از ديدگاه فريقين وضوي اميرالمومنين ع در كتب اهل سنت (1)
١٠٧ ص
(١٠٥)
=وضو از ديدگاه فريقين وضوي نبي اكرم ص در كتب اهل سنت (2)
١٠٨ ص
(١٠٦)
=وضو از ديدگاه فريقين وضوي نبي اكرم ص در كتب اهل سنت (1)
١٠٩ ص
(١٠٧)
«غَسل» یا «مَسح» پاها، در وضو
١١٠ ص
(١٠٨)
=وضو از ديدگاه فريقين علماي اهل سنت تقليد از خودشان را جايز نمي دانند
١١١ ص
(١٠٩)
=وضو از ديدگاه فريقين وضو در روايات اهل سنت
١١٢ ص
(١١٠)
=وضو از ديدگاه فريقين بررسي روايات اهل سنت در باب وضو
١١٣ ص
(١١١)
=وضو از ديدگاه فريقين وضو از ديدگاه قرآن
١١٤ ص
(١١٢)
«غَسل» یا «مَسح» پاها، در وضو
١١٥ ص
(١١٣)
=وضو از ديدگاه فريقين نقل روايت آلوسي در باب وضو و پاسخ از آن
١١٦ ص
(١١٤)
=وضو از ديدگاه فريقين وضو ار ديدگاه ائمه عليهم السلام (2)
١١٧ ص
(١١٥)
=وضو از ديدگاه فريقين وضو ار ديدگاه ائمه عليهم السلام (1)
١١٨ ص
(١١٦)
نماز تراويح تلخيص نماز تراويح (2)
١١٩ ص
(١١٧)
نماز تراويح تلخيص نماز تراويح (1)
١٢٠ ص
(١١٨)
نماز تراويح تشكيك علماي اهل سنت در تعداد ركعات نماز تراويح
١٢١ ص
(١١٩)
=نماز تراويح نقد روايات وارده از علي ع در تأييد نماز تراويح
١٢٢ ص
(١٢٠)
=نماز تراويح صحت نداشتن حديث (عليكم بسنتي و سنه الخلفاء الراشدون )
١٢٣ ص
(١٢١)
=نماز تراويح اعتراف عمر به بدعت بودن نماز تراويح و توجيه علماي اهل سنت
١٢٤ ص
(١٢٢)
=نماز تراويح مختصري از اقوال علماي شيعه در نماز تراويح
١٢٥ ص
(١٢٣)
=نماز تراويح روايات ائمه عليهم السلام در رابطه با بدعت
١٢٦ ص
(١٢٤)
=نماز تراويح تقسيم بدعت به حسنه و سيئه در نزد اهل سنت
١٢٧ ص
(١٢٥)
=نماز تراويح نماز تراويح از ديدگاه فقهاي اهل سنت (2)
١٢٨ ص
(١٢٦)
=نماز تراويح نماز تراويح از ديدگاه فقهاي اهل سنت (1)
١٢٩ ص
(١٢٧)
=نماز تراويح نماز تراويح در صحيح مسلم و بخاري
١٣٠ ص
(١٢٨)
=نماز تراويح مناقشه در روايات اهل سنت
١٣١ ص
(١٢٩)
=نماز تراويح نماز تراويح در روايات اهل سنت
١٣٢ ص
(١٣٠)
=نماز تراويح تراويح در روايات ائمه عليهم السلام (2)
١٣٣ ص
(١٣١)
=نماز تراويح تراويح در روايات ائمه عليهم السلام (1)
١٣٤ ص
(١٣٢)
=نماز تراويح علت نامگذاري تراويح
١٣٥ ص
(١٣٣)
=نماز تراويح تلخيص ابتدايي از نماز تراويح
١٣٦ ص
(١٣٤)
=متعه الحج تلخيص بحثهاي گذشته (3)
١٣٧ ص
(١٣٥)
=متعه الحج تلخيص بحثهاي گذشته (2)
١٣٨ ص
(١٣٦)
=متعه الحج تلخيص بحثهاي گذشته (1)
١٣٩ ص
(١٣٧)
=متعه الحج تعداد عمره هايي كه رسول خدا ص انجام داده
١٤٠ ص
(١٣٨)
=متعه الحج مخالفت صحابه با عمر در تحريم متعه الحج
١٤١ ص
(١٣٩)
=متعه الحج متعه الحج از ديدگاه صحابه
١٤٢ ص
(١٤٠)
=متعه الحج متعه الحج در كتب شيعه
١٤٣ ص
(١٤١)
=متعه الحج امر رسول خدا ص از خروج از احرام مولوي است يا ارشادي؟
١٤٤ ص
(١٤٢)
=متعه الحج غضب رسول خدا ص و نفرين عايشه
١٤٥ ص
(١٤٣)
متعه الحج متعه الحج از ديدگاه ائمه عليهم السلام (2)
١٤٦ ص
(١٤٤)
متعه الحج متعه الحج از ديدگاه ائمه عليهم السلام (1)
١٤٧ ص
(١٤٥)
متعه الحج متعه الحج از ديدگاه قرآن
١٤٨ ص
(١٤٦)
نكاح متعه تلخيص بحثهاي گذشته (4)
١٤٩ ص
(١٤٧)
نكاح متعه تلخيص بحثهاي گذشته (3)
١٥٠ ص
(١٤٨)
نكاح متعه تلخيص بحثهاي گذشته (2)
١٥١ ص
(١٤٩)
نكاح متعه تلخيص بحثهاي گذشته (1)
١٥٢ ص
(١٥٠)
نكاح متعه پاسخ به شبهات متعه (ازدواج وناسه)
١٥٣ ص
(١٥١)
نكاح متعه پاسخ به شبهات متعه (ازدواج دوستانه)
١٥٤ ص
(١٥٢)
نكاح متعه پاسخ به شبهات متعه (نكاح مسيار) (2)
١٥٥ ص
(١٥٣)
نكاح متعه پاسخ به شبهات متعه (نكاح مسيار) (1)
١٥٦ ص
(١٥٤)
نكاح متعه پاسخ به شبهات متعه (نكاح به نيت طلاق)
١٥٧ ص
(١٥٥)
نكاح متعه پاسخ به شبهات متعه (خروج از حصر محلل)
١٥٨ ص
(١٥٦)
نكاح متعه پاسخ به شبهات متعه (متعه و شكل گيري خانوادگي)
١٥٩ ص
(١٥٧)
نكاح متعه پاسخ به شبهات متعه (بحث روايي) (7)
١٦٠ ص
(١٥٨)
نكاح متعه پاسخ به شبهات متعه (بحث روايي) (6)
١٦١ ص
(١٥٩)
نكاح متعه پاسخ به شبهات متعه (بحث روايي) (5)
١٦٢ ص
(١٦٠)
نكاح متعه پاسخ به شبهات متعه (بحث روايي) (4)
١٦٣ ص
(١٦١)
نكاح متعه پاسخ به شبهات متعه (بحث روايي) (3)
١٦٤ ص
(١٦٢)
نكاح متعه پاسخ به شبهات متعه (بحث روايي) (2)
١٦٥ ص
(١٦٣)
نكاح متعه پاسخ به شبهات متعه (بحث روايي) (1)
١٦٦ ص
(١٦٤)
نكاح متعه پاسخ به شبهات وهابيت در بحث متعه، از قرآن (5)
١٦٧ ص
(١٦٥)
نكاح متعه پاسخ به شبهات وهابيت در بحث متعه، از قرآن (4)
١٦٨ ص
(١٦٦)
نكاح متعه پاسخ به شبهات وهابيت در بحث متعه، از قرآن (3)
١٦٩ ص
(١٦٧)
نكاح متعه پاسخ به شبهات وهابيت در بحث متعه، از قرآن (2)
١٧٠ ص
(١٦٨)
نكاح متعه پاسخ به شبهات وهابيت در بحث متعه، از قرآن (1)
١٧١ ص
(١٦٩)
نكاح متعه متعه با اهل كتاب در روايات ائمه عليهم السلام
١٧٢ ص
(١٧٠)
نكاح متعه متعه با اهل كتاب از ديدگاه علماي شيعه
١٧٣ ص
(١٧١)
نكاح متعه متعه با اهل كتاب از ديدگاه مراجع تقليد
١٧٤ ص
(١٧٢)
نكاح متعه متعه با اهل كتاب
١٧٥ ص
(١٧٣)
نكاح متعه متعه با زنان فاحشه و فاجره (3)
١٧٦ ص
(١٧٤)
نكاح متعه متعه با زنان فاحشه و فاجره (2)
١٧٧ ص
(١٧٥)
نكاح متعه متعه با زنان فاحشه و فاجره (1)
١٧٨ ص
(١٧٦)
نكاح متعه محدود و نامحدود بودن تعداد متعه از ديدگاه تشيع (2)
١٧٩ ص
(١٧٧)
نكاح متعه محدود و نامحدود بودن تعداد متعه از ديدگاه تشيع (1)
١٨٠ ص
(١٧٨)
نكاح متعه متعه از ديدگاه ائمه عليهم السلام در كتب اهل سنت (2)
١٨١ ص
(١٧٩)
نكاح متعه متعه از ديدگاه ائمه عليهم السلام در كتب اهل سنت (1)
١٨٢ ص
(١٨٠)
نكاح متعه سيره صحابه و دستور رسول خدا ص به متعه زنان
١٨٣ ص
(١٨١)
نكاح متعه روايات و سيره عملي ائمه عليهم السلام در موضوع متعه (2)
١٨٤ ص
(١٨٢)
نكاح متعه روايات و سيره عملي ائمه عليهم السلام در موضوع متعه (1)
١٨٥ ص
(١٨٣)
نكاح متعه بررسي روايات متعه متنا و سندا از كتب شيعه (2)
١٨٦ ص
(١٨٤)
نكاح متعه بررسي روايات متعه متنا و سندا از كتب شيعه (1)
١٨٧ ص
(١٨٥)
نكاح متعه روايت حميري از قرب الاسناد در موضوع متعه
١٨٨ ص
(١٨٦)
نكاح متعه مناظره امام صادق ع با ابوحنيفه در موضوع متعه
١٨٩ ص
(١٨٧)
نكاح متعه بحث سندي در روايات متعه (ابو بصير اسدي)
١٩٠ ص
(١٨٨)
نكاح متعه اقوال ائمه عليهم السلام در نكاح متعه
١٩١ ص
(١٨٩)
نكاح متعه كلياتي در موضوع متعه (2)
١٩٢ ص
(١٩٠)
نكاح متعه كلياتي در موضوع متعه (1)
١٩٣ ص
(١٩١)
= الجمع بين الصلاتين بررسي اقوال علماي شيعه (4)
١٩٤ ص
(١٩٢)
=الجمع بين الصلاتين بررسي اقوال علماي شيعه (3)
١٩٥ ص
(١٩٣)
= الجمع بين الصلاتين بررسي اقوال علماي شيعه (2)
١٩٦ ص
(١٩٤)
= الجمع بين الصلاتين بررسي اقوال علماي شيعه (1)
١٩٧ ص
(١٩٥)
= الجمع بين الصلاتين از ديدگاه اهل بيت عليهم السلام (3)
١٩٨ ص
(١٩٦)
= الجمع بين الصلاتين از ديدگاه اهل بيت عليهم السلام (2)
١٩٩ ص
(١٩٧)
= الجمع بين الصلاتين از ديدگاه اهل بيت عليهم السلام (1)
٢٠٠ ص
(١٩٨)
=الجمع بين الصلاتين بررسي روايات اهل سنت (2)
٢٠١ ص
(١٩٩)
= الجمع بين الصلاتين بررسي روايات اهل سنت (1)
٢٠٢ ص
(٢٠٠)
= سجده بر مهر از ديدگاه فريقين جواز سجده بر تربت سيد الشهداء ع و پاسخ از شبهات وارده (7)
٢٠٣ ص
(٢٠١)
= سجده بر مهر از ديدگاه فريقين جواز سجده بر تربت سيد الشهداء ع و پاسخ از شبهات وارده (6)
٢٠٤ ص
(٢٠٢)
= سجده بر مهر از ديدگاه فريقين تبرك جستن بر خاك قبر رسول خدا ص
٢٠٥ ص
(٢٠٣)
= سجده بر مهر از ديدگاه فريقين جواز سجده بر تربت سيد الشهداء عليه السلام (5)
٢٠٦ ص
(٢٠٤)
= سجده بر مهر از ديدگاه فريقين جواز سجده بر تربت سيد الشهداء عليه السلام (4)
٢٠٧ ص
(٢٠٥)
= سجده بر مهر از ديدگاه فريقين جواز سجده بر تربت سيد الشهداء عليه السلام (3)
٢٠٨ ص
(٢٠٦)
= سجده بر مهر از ديدگاه فريقين جواز سجده بر تربت سيد الشهداء عليه السلام (2)
٢٠٩ ص
(٢٠٧)
= سجده بر مهر از ديدگاه فريقين جواز سجده بر تربت سيد الشهداء عليه السلام (1)
٢١٠ ص
(٢٠٨)
= سجده بر مهر از ديدگاه فريقين بررسي روايات اهل سنت در مايسجد عليه
٢١١ ص
(٢٠٩)
= سجده بر مهر از ديدگاه فريقين نهي رسول خدا ص از سجده بر عمامه
٢١٢ ص
(٢١٠)
= سجده بر مهر از ديدگاه فريقين سجده در عصر نبوت
٢١٣ ص
(٢١١)
= سجده بر مهر از ديدگاه فريقين آراء علماي اهل سنت در باب مايسجد عليه
٢١٤ ص
(٢١٢)
= سجده بر مهر از ديدگاه فريقين بررسي اقوال علماي فريقين
٢١٥ ص
(٢١٣)
= سجده بر مهر از ديدگاه فريقين سجده بر مهر از ديدگاه اهل بيت ع (2)
٢١٦ ص
(٢١٤)
= سجده بر مهر از ديدگاه فريقين سجده بر مهر از ديدگاه اهل بيت ع (1)
٢١٧ ص
(٢١٥)
= سجده بر مهر از ديدگاه فريقين پاسخ از شبهات وارده
٢١٨ ص
(٢١٦)
=التامين في الصلاه خلاصه اي از بحثهاي گذشته
٢١٩ ص
(٢١٧)
= التامين في الصلاه روايت سنن ابي داود در مورد آمين گفتن در نماز (2)
٢٢٠ ص
(٢١٨)
= التامين في الصلاه روايت سنن ابي داود در مورد آمين گفتن در نماز (1)
٢٢١ ص
(٢١٩)
= التامين في الصلاه بررسي صدق و كذب روايات ابوهريره (5)
٢٢٢ ص
(٢٢٠)
= التامين في الصلاه بررسي صدق و كذب روايات ابوهريره (4)
٢٢٣ ص
(٢٢١)
= التامين في الصلاه بررسي صدق و كذب روايات ابوهريره (3)
٢٢٤ ص
(٢٢٢)
= التامين في الصلاه بررسي صدق و كذب روايات ابوهريره (2)
٢٢٥ ص
(٢٢٣)
= التامين في الصلاه بررسي صدق و كذب روايات ابوهريره (1)
٢٢٦ ص
(٢٢٤)
= التامين في الصلاه بررسي روايات ابوهريره و برخورد صحابه با ايشان
٢٢٧ ص
(٢٢٥)
= التامين في الصلاه بررسي رواياتي كه از طرف ابوهريره و ديگر صحابه وارد شده
٢٢٨ ص
(٢٢٦)
= التامين في الصلاه روايت ابوهريره يكي از ادله اهل سنت بر جواز (2)
٢٢٩ ص
(٢٢٧)
= التامين في الصلاه روايت ابوهريره يكي از ادله اهل سنت بر جواز (1)
٢٣٠ ص
(٢٢٨)
= التامين في الصلاه آراء و اقوال علماي شيعه در گفتن آمين در نماز (3)
٢٣١ ص
(٢٢٩)
= التامين في الصلاه آراء و اقوال علماي شيعه در گفتن آمين در نماز (2)
٢٣٢ ص
(٢٣٠)
= التامين في الصلاه آراء و اقوال علماي شيعه در گفتن آمين در نماز (1)
٢٣٣ ص
(٢٣١)
= التامين في الصلاه روايت جميل بن دراج در گفتن آمين در نماز
٢٣٤ ص
(٢٣٢)
= التامين في الصلاه اقوال علماي اهل سنت در گفتن آمين در نماز
٢٣٥ ص
(٢٣٣)
=اذان از ديدگاه فريقين آراء و اقوال علماي شيعه در شهادت ثالثه (10)
٢٣٦ ص
(٢٣٤)
= اذان از ديدگاه فريقين آراء و اقوال علماي شيعه در شهادت ثالثه (9)
٢٣٧ ص
(٢٣٥)
= اذان از ديدگاه فريقين آراء و اقوال علماي شيعه در شهادت ثالثه (8)
٢٣٨ ص
(٢٣٦)
= اذان از ديدگاه فريقين آراء و اقوال علماي شيعه در شهادت ثالثه (7)
٢٣٩ ص
(٢٣٧)
= اذان از ديدگاه فريقين آراء و اقوال علماي شيعه در شهادت ثالثه (6)
٢٤٠ ص
(٢٣٨)
= اذان از ديدگاه فريقين آراء و اقوال علماي شيعه در شهادت ثالثه (5)
٢٤١ ص
(٢٣٩)
= اذان از ديدگاه فريقين آراء و اقوال علماي شيعه در شهادت ثالثه (4)
٢٤٢ ص
(٢٤٠)
= اذان از ديدگاه فريقين آراء و اقوال علماي شيعه در شهادت ثالثه (3)
٢٤٣ ص
(٢٤١)
= اذان از ديدگاه فريقين آراء و اقوال علماي شيعه در شهادت ثالثه (2)
٢٤٤ ص
(٢٤٢)
= اذان از ديدگاه فريقين آراء و اقوال علماي شيعه در شهادت ثالثه (1)
٢٤٥ ص
(٢٤٣)
= اذان از ديدگاه فريقين روايت شيخ صدوق ره در شهادت ثالثه و جواب از آن (2)
٢٤٦ ص
(٢٤٤)
=اذان از ديدگاه فريقين روايت شيخ صدوق ره در شهادت ثالثه و جواب از آن (1)
٢٤٧ ص
(٢٤٥)
اذان از ديدگاه فريقين مودت در آيات و روايات
٢٤٨ ص
(٢٤٦)
اذان از ديدگاه فريقين مراد از مودت در آيه مودت چيست؟
٢٤٩ ص
(٢٤٧)
اذان از ديدگاه فريقين شهادت ثالثه، بررسي آيه مودت (3)
٢٥٠ ص
(٢٤٨)
اذان از ديدگاه فريقين شهادت ثالثه، بررسي آيه مودت (2)
٢٥١ ص
(٢٤٩)
اذان از ديدگاه فريقين شهادت ثالثه، بررسي آيه مودت (1)
٢٥٢ ص
(٢٥٠)
اذان از ديدگاه فريقين بررسي معناي (ولي) در آيه ولايت از ديدگاه فريقين
٢٥٣ ص
(٢٥١)
اذان از ديدگاه فريقين مناقشه علماي وهابي و اهل سنت در آيه ولايت
٢٥٤ ص
(٢٥٢)
اذان از ديدگاه فريقين اثبات ولايت علي علیه السلام با آيه ولايت (مائده 55) (2)
٢٥٥ ص
(٢٥٣)
اذان از ديدگاه فريقين اثبات ولايت علي علیه السلام با آيه ولايت (مائده 55) (1)
٢٥٦ ص
(٢٥٤)
اذان از ديدگاه فريقين اثبات شهادت ثالثه از كتب شيعه و سني
٢٥٧ ص
(٢٥٥)
اذان از ديدگاه فريقين مبحث چهارم شهادت ثالثه در اذان (اشهد ان عليا ولي الله)
٢٥٨ ص
(٢٥٦)
اذان از ديدگاه فريقين فلسفه اذان از ديدگاه ائمه عليهم السلام
٢٥٩ ص
(٢٥٧)
اذان از ديدگاه فريقين انگيزه خليفه دوم از حذف (حي علي خير العمل) از اذان
٢٦٠ ص
(٢٥٨)
اذان از ديدگاه فريقين جعل روايت براي اذان گفتن بلال در زمان عمر
٢٦١ ص
(٢٥٩)
اذان از ديدگاه فريقين انگيزه حذف (حي علي خير العمل) از اذان
٢٦٢ ص
(٢٦٠)
اذان از ديدگاه فريقين اجماع اهل بيت ع بر گفتن حي علي خير العمل
٢٦٣ ص
(٢٦١)
اذان از ديدگاه فريقين سيره صحابه در گفتن حي علي خير العمل (2)
٢٦٤ ص
(٢٦٢)
اذان از ديدگاه فريقين سيره صحابه در گفتن حي علي خير العمل (1)
٢٦٥ ص
(٢٦٣)
اذان از ديدگاه فريقين سيره ائمه (ع) در گفتن حي علي خير العمل
٢٦٦ ص
(٢٦٤)
اذان از ديدگاه فريقين وجود و نسخ (حي علي خير العمل) در اذان
٢٦٧ ص
(٢٦٥)
اذان از ديدگاه فريقين مبحث سوم جايگاه (حي علي خير العمل) در اذان
٢٦٨ ص
(٢٦٦)
اذان از ديدگاه فريقين معناي بدعت از ديدگاه شيعه و سني
٢٦٩ ص
(٢٦٧)
اذان از ديدگاه فريقين نمونه هايي از بدعت، در نزد اهل سنت
٢٧٠ ص
(٢٦٨)
اذان از ديدگاه فريقين تثويب از ديدگاه بزرگان اهل سنت (2)
٢٧١ ص
(٢٦٩)
اذان از ديدگاه فريقين تثويب از ديدگاه بزرگان اهل سنت (1)
٢٧٢ ص
(٢٧٠)
اذان از ديدگاه فريقين روايات اهل سنت در مورد تثويب و نقد آنها (3)
٢٧٣ ص
(٢٧١)
اذان از ديدگاه فريقين روايات اهل سنت در مورد تثويب و نقد آنها (2)
٢٧٤ ص
(٢٧٢)
اذان از ديدگاه فريقين روايات اهل سنت در مورد تثويب و نقد آنها (1)
٢٧٥ ص
(٢٧٣)
اذان از ديدگاه فريقين روايات شيعه در مورد تثويب
٢٧٦ ص
(٢٧٤)
اذان از ديدگاه فريقين روايات مجوزه تثويب، توجيه و تأويل آنها
٢٧٧ ص
(٢٧٥)
اذان از ديدگاه فريقين مبحث دوم تثويب در اذان (الصلوه خير من النوم)
٢٧٨ ص
(٢٧٦)
اذان از ديدگاه فريقين بررسي تناقضات موجود در روايات تشريع اذان
٢٧٩ ص
(٢٧٧)
اذان از ديدگاه فريقين آتش زدن احاديث توسط ابوبكر
٢٨٠ ص
(٢٧٨)
اذان از ديدگاه فريقين نقد روايات اهل سنت در كيفيت تشريع اذان (5)
٢٨١ ص
(٢٧٩)
اذان از ديدگاه فريقين نقد روايات اهل سنت در كيفيت تشريع اذان (4)
٢٨٢ ص
(٢٨٠)
اذان از ديدگاه فريقين نقد روايات اهل سنت در كيفيت تشريع اذان (3)
٢٨٣ ص
(٢٨١)
اذان از ديدگاه فريقين نقد روايات اهل سنت در كيفيت تشريع اذان (2)
٢٨٤ ص
(٢٨٢)
اذان از ديدگاه فريقين نقد روايات اهل سنت در كيفيت تشريع اذان (1)
٢٨٥ ص
(٢٨٣)
اذان از ديدگاه فريقين تشريع اذان از ديدگاه مذاهب اربعه اهل سنت (2)
٢٨٦ ص
(٢٨٤)
اذان از ديدگاه فريقين تشريع اذان از ديدگاه مذاهب اربعه اهل سنت (1)
٢٨٧ ص
(٢٨٥)
اذان از ديدگاه فريقين چگونگي تشريع اذان در كتب فقهي اهل سنت
٢٨٨ ص
(٢٨٦)
اذان از ديدگاه فريقين نقش وحي در تشريع اذان و انكار ابن كثير
٢٨٩ ص
(٢٨٧)
اذان از ديدگاه فريقين روايت صحيح بخاري در چگونگي تشريع اذان
٢٩٠ ص
(٢٨٨)
اذان از ديدگاه فريقين دسته بندي روايات اهل سنت در تشريع اذان
٢٩١ ص
(٢٨٩)
اذان از ديدگاه فريقين اذان از ديدگاه اهل سنت (2)
٢٩٢ ص
(٢٩٠)
اذان از ديدگاه فريقين اذان از ديدگاه اهل سنت (1)
٢٩٣ ص
(٢٩١)
اذان از ديدگاه فريقين نحوه تشريع اذان از ديدگاه شيعه
٢٩٤ ص
(٢٩٢)
اذان از ديدگاه فريقين ثواب اذان در روايات ائمه عليهم السلام
٢٩٥ ص
(٢٩٣)
اذان از ديدگاه فريقين مبحث اول - اذان از ديدگاه فريقين
٢٩٦ ص
(٢٩٤)
وضو از ديدگاه فريقين بدعتها و عوامل قتل عثمان (2)
٢٩٧ ص
(٢٩٥)
وضو از ديدگاه فريقين بدعتها و عوامل قتل عثمان (1)
٢٩٨ ص
(٢٩٦)
وضو از ديدگاه فريقين نقد روايات اهل سنت در غسل رجلين
٢٩٩ ص
(٢٩٧)
وضو از ديدگاه فريقين اولين مورد اختلاف در وضو
٣٠٠ ص
(٢٩٨)
وضو از ديدگاه فريقين صحابه و تابعيني كه قائل به مسح بودند (3)
٣٠١ ص
(٢٩٩)
وضو از ديدگاه فريقين صحابه و تابعيني كه قائل به مسح بودند (2)
٣٠٢ ص
(٣٠٠)
وضو از ديدگاه فريقين صحابه و تابعيني كه قائل به مسح بودند (1)
٣٠٣ ص
(٣٠١)
وضو از ديدگاه فريقين علت عدم اقتداء اهل سنت به امام جماعت شيعه
٣٠٤ ص
(٣٠٢)
وضو از ديدگاه فريقين روايات مسح پيامبر ص از طريق اميرالمؤمنين ع (2)
٣٠٥ ص
(٣٠٣)
وضو از ديدگاه فريقين روايات مسح پيامبر ص از طريق اميرالمؤمنين ع (1)
٣٠٦ ص
(٣٠٤)
وضو از ديدگاه فريقين بررسي روايات اهل سنت مبني بر مسح رجلين
٣٠٧ ص
(٣٠٥)
وضو از ديدگاه فريقين نقد نظرات (عيني) در بحث غسل رجلين
٣٠٨ ص
(٣٠٦)
وضو از ديدگاه فريقين تعليم وضو توسط جبرائيل
٣٠٩ ص
(٣٠٧)
وضو از ديدگاه فريقين بررسي حديث ويل للاعقاب (2)
٣١٠ ص
(٣٠٨)
وضو از ديدگاه فريقين بررسي حديث ويل للاعقاب (1)
٣١١ ص
(٣٠٩)
وضو از ديدگاه فريقين روايات اهل سنت در بحث وضو، مسح و (2)
٣١٢ ص
(٣١٠)
وضو از ديدگاه فريقين روايات اهل سنت در بحث وضو، مسح و (1)
٣١٣ ص
(٣١١)
وضو از ديدگاه فريقين المسح علي الرجلين از ديدگاه اهل بيت عليهم السلام (2)
٣١٤ ص
(٣١٢)
وضو از ديدگاه فريقين المسح علي الرجلين از ديدگاه اهل بيت عليهم السلام (1)
٣١٥ ص
(٣١٣)
وضو از ديدگاه فريقين اقوال علماي اهل سنت در بحث وضو (3)
٣١٦ ص
(٣١٤)
وضو از ديدگاه فريقين اقوال علماي اهل سنت در بحث وضو (2)
٣١٧ ص
(٣١٥)
وضو از ديدگاه فريقين اقوال علماي اهل سنت در بحث وضو (1)
٣١٨ ص
(٣١٦)
وضو از ديدگاه فريقين مناقشات پيرامون آيه وضو
٣١٩ ص
(٣١٧)
وضو از ديدگاه فريقين قرائت سه گانه (ارجلكم) در آيه وضو (2)
٣٢٠ ص
(٣١٨)
وضو از ديدگاه فريقين قرائت سه گانه (ارجلكم) در آيه وضو (1)
٣٢١ ص
(٣١٩)
وضو از ديدگاه فريقين مسح يا غسل رجلين در قرآن
٣٢٢ ص
(٣٢٠)
آشنايي با فقه مقارن ويژگيهاي مذاهب اربعه و رؤساي آنها
٣٢٣ ص
(٣٢١)
آشنايي با فقه مقارن پيدايش مذهب فقهي مالكي، شافعي و حنبلي
٣٢٤ ص
(٣٢٢)
آشنايي با فقه مقارن پيدايش مذهب فقهي حنفي
٣٢٥ ص
(٣٢٣)
آشنايي با فقه مقارن پيدايش مذاهب كلامي
٣٢٦ ص
(٣٢٤)
آشنايي با فقه مقارن علل و پيدايش فرق اسلامي (2)
٣٢٧ ص
(٣٢٥)
آشنايي با فقه مقارن علل و پيدايش فرق اسلامي (1)
٣٢٨ ص
(٣٢٦)
آشنايي با فقه مقارن پيدايش و تطور فقه مقارن
٣٢٩ ص
(٣٢٧)
آشنايي با فقه مقارن اجتهاد در نزد شيعه و سني
٣٣٠ ص
(٣٢٨)
آشنايي با فقه مقارن اسباب اختلاف فقهاء
٣٣١ ص
(٣٢٩)
آشنايي با فقه مقارن تعريف فقه مقارن
٣٣٢ ص
(٣٣٠)
بدعت از دیدگاه فریقین روش مناظره و معنای وحدت
٣٣٣ ص
(٣٣١)
بدعت از دیدگاه فریقین فتاوای علمای وهابی عامل اصلی جنایات
٣٣٤ ص
(٣٣٢)
بدعت از دیدگاه فریقین شبکه های وهابی و پاسخ ما به شبهات آن ها
٣٣٥ ص
(٣٣٣)
بدعت از دیدگاه فریقین وهابیت و تکفیر اهل سنت (1)
٣٣٦ ص
(٣٣٤)
بدعت از دیدگاه فریقین وهابیت و تکفیر اهل سنت (2)
٣٣٧ ص
(٣٣٥)
بدعت از دیدگاه فریقین مذمت تقلید و مشروعیت توسل
٣٣٨ ص
(٣٣٦)
بدعت از دیدگاه فریقین مذاهب اربعه اهل سنت از دیدگاه وهابیت
٣٣٩ ص
(٣٣٧)
بدعت از دیدگاه فریقین پاسخ به شبهات عزاداری (1)
٣٤٠ ص
(٣٣٨)
بدعت از دیدگاه فریقین پاسخ به شبهات عزاداری (2)
٣٤١ ص
(٣٣٩)
بدعت از دیدگاه فریقین زیارت اهل قبور از دیدگاه وهابیت و
٣٤٢ ص
(٣٤٠)
بدعت از دیدگاه فریقین برگزاری مراسم میلاد از دیدگاه وهابیت و پاسخ به آن
٣٤٣ ص
(٣٤١)
بدعت از دیدگاه فریقین نمونه هایی از بدعت از دیدگاه وهابیت (1)
٣٤٤ ص
(٣٤٢)
بدعت از دیدگاه فریقین نمونه هایی از بدعت از دیدگاه وهابیت (2)
٣٤٥ ص
(٣٤٣)
بدعت از دیدگاه فریقین مجازات مبدعین از دیدگاه وهابیت
٣٤٦ ص
(٣٤٤)
بدعت از دیدگاه فریقین ریشه های تکفیر مسلمین (1)
٣٤٧ ص
(٣٤٥)
بدعت از دیدگاه فریقین نمونه هایي از توهین های شبکه های ماهواره ای وهابی
٣٤٨ ص
(٣٤٦)
بدعت از دیدگاه فریقین ریشه های تکفیر مسلمین (2)
٣٤٩ ص
(٣٤٧)
بدعت از دیدگاه فریقین ریشه های تکفیر مسلمین (3)
٣٥٠ ص
(٣٤٨)
بدعت از دیدگاه فریقین ریشه های تکفیر مسلمین (4)
٣٥١ ص
(٣٤٩)
بدعت از دیدگاه فریقین ریشه های تکفیر مسلمین (5)
٣٥٢ ص
(٣٥٠)
بدعت از دیدگاه فریقین ریشه های تکفیر مسلمین (6)
٣٥٣ ص
(٣٥١)
بدعت از دیدگاه فریقین ریشه های تکفیر مسلمین (7)
٣٥٤ ص
(٣٥٢)
بدعت از دیدگاه فریقین نقد ادلّه اهل سنت بر خلافت «ابوبكر»
٣٥٥ ص
(٣٥٣)
بدعت از دیدگاه فریقین سابقه تکفیر و قتل در اسلام
٣٥٦ ص
(٣٥٤)
بدعت از دیدگاه فریقین تشریح فهرست مبحث «بدعت»
٣٥٧ ص
(٣٥٥)
بدعت از دیدگاه فریقین «بدعت» در لغت و اصطلاح
٣٥٨ ص
(٣٥٦)
بدعت از دیدگاه فریقین سنت در اصطلاح فقهاء
٣٥٩ ص
(٣٥٧)
بدعت از دیدگاه فریقین نظر فقهای اهل سنت در مورد تقسیم بندی «بدعت» (1)
٣٦٠ ص
(٣٥٨)
بدعت از دیدگاه فریقین شبهه ازدواج «ام کلثوم» با «عمربن خطاب»
٣٦١ ص
(٣٥٩)
بدعت از دیدگاه فریقین نظر فقهای اهل سنت در مورد تقسیم بندی «بدعت» (2)
٣٦٢ ص
(٣٦٠)
بدعت از دیدگاه فریقین نظر فقهای اهل سنت در مورد تقسیم بندی «بدعت» (3)
٣٦٣ ص
(٣٦١)
بدعت از دیدگاه فریقین نظر فقهای اهل سنت در مورد تقسیم بندی «بدعت» (4)
٣٦٤ ص
(٣٦٢)
بدعت از دیدگاه فریقین بررسی روایات منتسب به امیرالمؤمنین در تأیید «نماز تراویح»
٣٦٥ ص
(٣٦٣)
بدعت از دیدگاه فریقین نظر فقهای اهل سنت در مورد تقسیم بندی «بدعت» (5)
٣٦٦ ص
(٣٦٤)
بدعت از دیدگاه فریقین نظر فقهای اهل سنت در مورد تقسیم بندی «بدعت» (6)
٣٦٧ ص
(٣٦٥)
بدعت از دیدگاه فریقین بدعت در فرهنگ وهابیت (2)
٣٦٨ ص
(٣٦٦)
بدعت از دیدگاه فریقین بدعت و شرک در فرهنگ وهابیت (1)
٣٦٩ ص
(٣٦٧)
بدعت از دیدگاه فریقین بدعت و شرک در فرهنگ وهابیت (2)
٣٧٠ ص
(٣٦٨)
بدعت از دیدگاه فریقین دفع شبهه از شرک بودن توسل
٣٧١ ص
(٣٦٩)
بدعت از دیدگاه فریقین «سنّت» در اصطلاح قرآن (2) – سنت در لسان معصومین
٣٧٢ ص
(٣٧٠)
بدعت از دیدگاه فریقین
٣٧٣ ص
(٣٧١)
بدعت از دیدگاه فریقین بدعت در فرهنگ وهابیت (1)
٣٧٤ ص
(٣٧٢)
بدعت از دیدگاه فریقین «سنّت» در اصطلاح قرآن (1)
٣٧٥ ص
(٣٧٣)
بدعت از دیدگاه فریقین «سنّت» در لغت و اصطلاح
٣٧٦ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص

خارج فقه مقارن - خارج فقه مقارن - الصفحة ١٣٣ - =نماز تراويح تراويح در روايات ائمه عليهم السلام (٢)

=نماز تراويح: تراويح در روايات ائمه عليهم السلام (٢)

کد مطلب: ٦٥٦٠ تاریخ انتشار: ١٦ فروردين ١٣٨٩ تعداد بازدید: ٦٠٢ خارج فقه مقارن » نماز تراويح =نماز تراويح: تراويح در روايات ائمه عليهم السلام (٢)

بسم الله الرحمن الرحيم

تاريخ: ١٦ / ٠١ / ٨٩

بحث ما در رابطه با روايات ائمه (عليهم السلام) در بدعت بودن نماز تراويح و حرمت خواندن نافله ماه رمضان به جماعت بود. ٢ روايت را خوانديم كه هر ٢ روايت هم از نظر سند، معتبر بود.

روايت سوم:

اين روايت را مرحوم كليني (ره) دركافيآورده است و مفصل است. أمير المؤمنين (عليه السلام) در خطبه اي، كليه بدعت ها و كارهاي نادرست و خلاف شرع و سنت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) را كه در زمان خلفاء گذشته انجام شده، مي شمارد كه حدود ٣٠ مورد مي باشد و مي گويد من هم دوست دارم اينها را از بين ببرم و نابود كنم، ولي چه كنم كه در قدرت من نيست و مردم از من تبعيت نمي كنم و اگر بخواهم اين أمور را إصلاح كنم، مردم از اطراف من پراكنده مي شوند. به قول معروف: علي مي مانَد و حوضش.

شبهه اي در صحيح بودن اين روايت نيست:

علي بن إبراهيم عن أبيه عن حماد بن عيسي عن إبراهيم بن عثمان عن سليم بن قيس الهلالي قال:

خطب أمير المؤمنين (عليه السلام) فحمد الله و أثني عليه، ثم صلي علي النبي (صلي الله عليه و آله)، ثم قال: ألا إن أخوف ما أخاف عليكم خلتان: اتباع الهوي و طول الأمل . . .

فقال: قد عملت الولاة قبلي أعمالا خالفوا فيها رسول الله (صلي الله عليه و آله) متعمدين لخلافه، ناقضين لعهده مغيرين لسنته و لو حملت الناس علي تركها و حولتها إلي مواضعها و إلي ما كانت في عهد رسول الله (صلي الله عليه و آله) لتفرق عني جندي حتي أبقي وحدي أو قليل من شيعتي الذين عرفوا فضلي و فرض إمامتي من كتاب الله عز و جل و سنة رسول الله (صلي الله عليه و آله) . . .

و الله! لقد أمرت الناس أن لا يجتمعوا في شهر رمضان إلا في فريضة و أعلمتهم أن إجتماعهم في النوافل بدعة، فتنادي بعض أهل عسكري ممن يقاتل معي: يا أهل الاسلام! غيّرت سنة عمر ينهانا عن الصلاة في شهر رمضان تطوعا و لقد خفت أن يثوروا في ناحية جانب عسكري، ما لقيت من هذه الأمة من اليان قبل از من، أعمالي را انجام دادند كه با آن اعمال، عمداً با پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) به مخالفت برخاستند و عهد پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) را در أمر خلافت نقض كردند و سنت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) را تغيير دادند و اگر من بخواهم مردم را به ترك اين أعمال وادار كنم و آنان را به سوي حق و به همان سنتي كه در زمان پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) بود بازگردانم، همه لشكريان و يارانم از اطراف من پراكنده خواهند شد تا آن كه من تنها مي مانم يا با تعداد اندكي از شيعيانم كه فضل مرا شناخته اند و از روي قرآن و سنّت رسول اللَّه (صلي الله عليه و آله) مرا امام و واجب الطاعة مي دانند . . .

به خدا سوگند! به مردم دستور دادم در ماه رمضان فقط نماز فريضه را به جماعت بخوانند و به آنها اعلام كردم كه به جماعت خواندن نافله ماه رمضان، بدعت است. ولي گروهي از سربازانم كه همراه من با دشمن مي جنگيدند، فرياد زدند: «اي مسلمانان! سنّت عمر تغيير كرد؛ علي ما را از نماز نافله ماه رمضان نهي مي كند». ترسيدم كه اينها در سپاه من شورش و قيام كنند. من از دست اين امّت، از نظر تفرقه اندازي و پيروي آنها از پيشوايان گمراهي و دعوت كنندگان به سوي دوزخ چه ها كه نكشيدم .

الكافي للشيخ الكليني، ج٨، ص٥٨ ـ وسائل الشيعة (آل البيت) للحر العاملي، ج٨، ص٤٦، ح١٠٠٦٥ ـ كتاب سليم بن قيس، تحقيق محمد باقر الأنصاري، ص٢٦١ ـ الإحتجاج للشيخ الطبرسي، ج١، ص٣٩٢

حضرت علي (عليه السلام) فقط آنها را از جماعت خواندن نافله ماه رمضان نهي كرد، ولي آنها جلوي چشم حضرت، سخنش را تحريف كردند و گفتند:

علي ما را از نافله ماه رمضان نهي مي كند.

حاشيه بحث

در جلسه قبل هم اشاره كردم كه در دوران خلفاء، سنت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) اين همه تغيير كرد، ولي يك نفر فرياد نزد:

وا سنتا رسول الله! وا سنتا رسول الله!

يعني كار به جايي رسيده است كه سنت عمر بالاتر از سنت رسول اكرم (صلي الله عليه و آله) شده است! چرا؟ چه شد؟ چه اتفاقي رخ داد؟

در كتب معتبر أهل سنت آمده است:

صلي بنا علي يوم الجمل صلاة ذكرنا صلاة رسول الله صلي الله عليه و سلم.

علي بعد از جنگ جمل در بصره نماز مي خواند و صحابه با تعجب مي گويند: اين نماز علي، يادآور نماز رسول الله (صلي الله عليه و سلم) بود.

مسند احمد، ج٤، ص٤٠٠ ـ سنن ابن ماجة، ج١، ص٢٩٦ ـ المصنف لإبن أبي شيبة الكوفي، ج١، ص٢٧٢ ـ نصب الراية للزيلعي، ج١، ص٥٦٢ ـ شرح معاني الآثار لأحمد بن محمد بن سلمة، ج١، ص٢٦٧ ـ الاستذكار لإبن عبد البر، ج١، ص٤١٦ ـ التمهيد لإبن عبد البر، ج٩، ص١٧٥ ـ كنز العمّال للمتقي الهندي، ج٨، ص١٦٣ ـ تفسير القرطبي، ج١، ص١٧٢

إبن زبير مي گويد:

كل سنن رسول الله صلي الله عليه وسلم قد غيرت حتي الصلاة.

تمام سنت هاي رسول الله (صلي الله عليه و سلم) تغيير كرده است، حتي نماز.

كتاب الأم للإمام الشافعي، ج١، ص٢٦٩ ـ معرفة السنن و الآثار للبيهقي، ج٣، ص٤٦

أنس بن مالك داشت گريه مي كرد. از او علت آن را پرسيدند:

لا أعرف شيئا مما أدركت إلا هذه الصلاة و هذه الصلاة قد ضيعت.

از چيزهايي كه درك كرده بودم، فقط نماز را مي شناختم كه آن هم ضايع شد.

صحيح البخاري، ج١، ص١٣٤ ـ فتح الباري في شرح صحيح البخاري لإبن حجر العسقلاني، ج٢، ص١٧٥ ـ عمدة القاري للعيني، ج٥، ص٢٥٩ ـ جامع بيان العلم و فضله لإبن عبد البر، ج٢، ص٢٠٠ ـ تاريخ مدينة دمشق لإبن عساكر، ج٩، ص٣٣٥ ـ تهذيب الكمال للمزي، ج١٩، ص٣٦٧ ـ البداية و النهاية لإبن كثير، ج٩، ص١٠٦

حسن بصري مي گويد:

لو خرج عليكم أصحاب رسول الله صلي الله عليه و سلم ما عرفوا منكم إلا قبلتكم.

اگر اصحاب رسول الله (صلي الله عليه و سلم) حاضر شوند، فقط قبله شما را مطابق با سنت رسول الله (صلي الله عليه و سلم) مي دانند.

جامع بيان العلم و فضله لإبن عبد البر، ج٢، ص٢٠٠

در جنگ صفين، پيروزي در يك قدمي سپاه حضرت علي (عليه السلام) بود. مالك أشتر مي گويد:

تا خيمه معاويه، چند قدم بيشتر نمانده بودم كه برسم. اگر چند لحظه ديگر فرصت داشتم، نطفه فتنه را از بين مي بردم.

اگر معاويه از بين مي رفت، ديگر تمام مي شد. لشكريان حضرت علي (عليه السلام)، شمشيرهاي برّان خود را بر روي علي كشيدند و گفتند:

يا علي! دستور بده مالك أشتر دست از جنگ بكشد؛ وگرنه تو را مي كشيم.

حضرت علي (عليه السلام) هم به مالك أشتر دستور مي دهد برگردد. مالك چند لحظه فرصت مي خواهد تا كار را تمام كند. شورشيان به رهبري أبو موسي أشعري و أشعث و ديگران مي گويند اگر مالك أشتر به جنگ ادامه بدهد، ما تو را مي كشيم. قاصد نزد مالك أشتر مي رود و مي گويد:

حضرت علي (عليه السلام) مي گويد اگر دير برگردي، ديگر حضرت علي (عليه السلام) را زنده نمي بيني.

اين چه مظلوميتي است؟! مالك تعبيري به اين مضمون مي گويد:

اگر تمام دنيا را به من مي دادند و از دستم مي گرفتند، اين قدر متأثر نمي شدم كه اين قاصد چنين پيامي آورد.

مالك أشتر برمي گردد و قضيه حَكَمين و خوارج و داستان شهادت حضرت علي (عليه السلام) اتفاق مي افتد.

من معتقدم اگر كسي در ٣٠ شب ماه رمضان، هر شب يك ساعت درباره اين روايت سوم بحث كند، شايد انبوهي از مطالبش در پايان ماه رمضان باقي بماند. اين روايت مفصل است. در اين مورد، كتابشرح أصول الكافيمولي محمد صالح المازندراني،جلد ١١، صفحه ٣٩٣را هم ببينيد. ايشان هم نكات زيبايي را در شرح اين حديث آورده است.

پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) براي داخل كردن حجر اسماعيل (عليه السلام) به داخل كعبه با مردم مشكل داشت. اين فقط مشكل حضرت علي (عليه السلام) نبود كه براي اصلاح كردن امور و برگرداندن مردم به سنت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) با مردم مشكل داشته باشد. درصحيح بخاريوصحيح مسلمآمده است:

عايشه مي گويد: از رسول الله (صلي الله عليه و سلم) پرسيدم: آيا حجر اسماعيل جزء خانه خدا است يا خير؟ حضرت مي فرمايد: بله. پرسيدم: چرا دستور نمي دهي حجر اسماعيل را داخل خانه خدا كنند؟ حضرت فرمود:

لولا أن قومك حديث عهدهم بالجاهلية، فأخاف أن تنكر قلوبهم، أن أدخل الجدر في البيت و أن ألصق بابه بالأرض.

اگر نبود ترس از قوم تو كه هنوز آثار دوران جاهليت و كفر در وجودشان است و اگر نبود ترس از اين كه قوم تو از اسلام برگردند، اين كار را مي كردم.

صحيح بخاري، ج١، ص٤٠ و ج٢، ص١٥٦ و ج٨، ص١٣٢ ـ صحيح مسلم، ج٤، ص١٠٠

پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) مي فرمايد:

هلم أكتب لكم كتابا لن تضلوا بعدي.

ولي مي گويند:

إن الرجل ليهجرياقد غلبه الوجع.

پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) كه ٢٣ سال زحمت كشيده است، وقتي به صحابه مي گويد از إحرام خارج شويد، مي گويند:

أمرنا أن نفضي إلي نسائنا، فنأتي عرفة تقطر مذاكيرنا المني.

صحيح مسلم، ج٤، ص٣٧ ـ صحيح بخاري، ج٨، ص١٦٢

چه تعابير زشتي! هنوز آن آداب و أنس به جاهليت در اين عرب از بين نرفته است. هنوز آن عقيده به رئيس قبائل و تأثيرپذيري از رئيس قوم در روحيه اين عرب از بين نرفته است. روشي كه در زمان أبوبكر و عمر بود براي تحميل امور به مردم، نه اين روش را پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) داشت و نه حضرت علي (عليه السلام).

ادامه بحث

روايت چهارم:

اين روايت ازتفسير عياشياست و مرسل است:

عن حريز عن بعض أصحابنا عن أحدهما (ع) قال:

لما كان أمير المؤمنين في الكوفة أتاه الناس فقالوا: إجعل لنا إماما يؤمنا في شهر رمضان، فقال: لا و نهاهم أن يجتمعوا فيه، فلما أمسوا جعلوا يقولون: إبكوا في رمضان، وا رمضاناه، فأتاه الحارث الأعور في أناس فقال: يا أمير المؤمنين! ضج الناس و كرهوا قولك، فقال عند ذلك: دعوهم و ما يريدون ليصلي بهم من شاؤوا، ثم قال: «فمن يتبع غير سبيل المؤمنين نوله ما تولي و نصله جهنم و سائت مصيرا(نساء/١١٥)».

حريز(بنه عبد الله سجستاني)از بعضي از اصحاب(اين كلمه، عامل مرسل شدن روايت است)از امام باقر (عليه السلام) يا امام صادق (عليه السلام) نقل مي كنند:

وقتي أمير المؤمنين (عليه السلام) در كوفه بود، مردم به ايشان گفتند: براي ما امام جماعتي قرار بده تا نافله ماه رمضان را پشت سر او بخوانيم. حضرت فرمود: خير. حضرت آنها را نهي كرد از خواندن نماز تراويح. مردم فرياد زدند: براي مظلوميت ماه رمضان گريه كنيد، وا رمضان! حارث أعور (از ياران علي) خدمت أمير المؤمنين (عليه السلام) آمد و گفت: اي أمير المؤمنين! مردم از سخن تو بدشان آمده و شعار مي دهند. حضرت فرمود: آنها را رها كنيد تا هر چه مي خواهند انجام بدهند و هر كس مي خواهد با آنها نماز تراويح بخواند. سپس فرمود: «هر كس تبعيّت كند غير از راه مؤمنين را، واگذار مي كنيم او را به همان چيزي كه به آن علاقمند شده است ... ».

تفسير العياشي، ج١، ص٢٧٥

دركتاب سُلِيْم بن قيسآمده است كه حضرت مي فرمايد:

والله! لو ناديت في عسكري هذا بالحق الذي أنزل الله علي نبيه و أظهرته و دعوت إليه و شرحته و فسرته علي ما سمعت من نبي الله عليه و آله السلام فيه ما بقي فيه إلا أقله و أذله و أرذله و لأستوحشوا منه و لتفرقوا مني.

به خدا قسم! اگر يارانم را به سنت رسول الله (صلي الله عليه و آله) دعوت كنم و مردم را تحميل كنم بر آنچه كه از رسول الله (صلي الله عليه و آله) شنيده ام، جز تعداد اندكي كه عددي نيستند، در اطراف من باقي نمي مانند و همه وحشت زده مي رمند و از اطراف من پراكنده مي شوند.

كتاب سليم بن قيس، تحقيق محمد باقر الأنصاري، ص٢٥١ ـ بحار الأنوار للعلامة المجلسي، ج٣٠، ص٣٢٦

اين ٤ روايت در مورد اين بود كه أمير المؤمنين (عليه السلام) صراحت دارد بر اين كه نماز تراويح بدعت است و مردم مخالفت مي كنند و شعار دفاع از سنت عمر را سر مي دهند، ولي خبري از سنت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) نيست. از اين روايات هم خبري نيست:

عليكم به سنتي و سنة الخلفاء الراشدين بعدي.

أصحابي كالنجوم، بأيهم إقتديتم إهتديتم.

چون به زعم آنها، حضرت علي (عليه السلام) نه جزء خلفاء راشدين است و نه صحابه است. اگر حضرت علي (عليه السلام) جزء خلفاء راشدين و صحابه بود، حداقل بايد به اين دو روايت عمل مي كردند.

حاشيه بحث

سؤال

در اينجا اين سؤال مطرح مي شود:

لماذا علي بن أبي طالب لم يجبر أحدا علي بيعته كما في بيعة أبي بكر؟

*حضرت علي (عليه السلام) مردم را بر بيعتش اجبار نكرد. تعدادي هم بودند كه از روز اول از بيعت با حضرت علي (عليه السلام) شانه خالي كردند و گفتند بيعت نمي كنيم و از روز اول ساز مخالفت زدند. حضرت علي (عليه السلام) هم دستور نداد به خانه شان حمله كنند و خانه هاي شان را آتش بزنند و ريسمان به گردن شان ببندند و كشان كشان به مسجد بياورند و بگويد اگر بيعت نكنيد، گردن تان را مي زنيم. نه، حضرت علي (عليه السلام) اين كار را نكرد. در جامعه هم ايجاد رعب و وحشت نكرد تا بيايد يكي از شخصيت هاي دانه درشت را مورد ضرب و شتم قرار بدهد (مانند آنها كه حضرت فاطمه زهراء (سلام الله عليها) مورد ضرب و شتم قرار دادند) تا ديگران هم حساب كار دست شان بيايد. همان طوري كه درصحيح بخارياز قول عايشه آمده است كه وقتي صحبت از سقيفه مي كند، مي گويد:

لقد خوّف عمر الناس و إن فيهم لنفاقا.

عمر، مردم را ترساند تا بيايند با أبوبكر بيعت كنند و در ميان همين صحابه، نفاق بود.

صحيح بخاري، ج٤، ص١٩٤، ح٣٦٦٠

عمر از همين صحابه براي أبوبكر بيعت گرفت و رأي جمع كرد، نه از ميان مسيحيان و يهوديان. اگر هم چنين روايتي در كتابكافيبود، ٧ آسمان را بر سر كليني (ره) خراب مي كردند و شيعيان مهدور الدم مي شدند.

ولي حضرت علي (عليه السلام) هم چنين كاري نكرد.

*حضرت علي (عليه السلام) مخالفينش را متهم به ارتداد نكرد تا به إتهام إرتداد، هزاران نفر را قتل عام كند. همان طور كه أبوبكر اين كار را انجام داد. بلكه حضرت علي (عليه السلام) درباره خوارجي كه شمشير بر رويش كشيدند، فرمود:

هم إخواننا بغوا علينا.

اينها برادران ما هستند كه در برابر ما طغيان كرده اند.

البداية و النهاية لإبن كثير، ج٧، ص٣٢١ ـ المصنف لإبن أبي شيبة الكوفي، ج٨، ص٧٠٧ ـ السنن الكبري للبيهقي، ج٨، ص١٧٣ ـ تفسير الثعلبي، ج٩، ص٧٩ ـ تفسير البغوي، ج٤، ص٢١٣ ـ تفسير القرطبي، ج١٦، ص٣٢٣

اين منطق حضرت علي (عليه السلام) است.

*در برابر اهل صفين مي فرمايد:

و الظاهر أن ربنا واحد و نبينا واحد و دعوتنا في الإسلام واحدة.

خداي ما و نبي ما و دعوت ما به اسلام يكي است، چرا با هم مي جنگيم.

نهج البلاغة، نامه٥٨ ـ شرح نهج البلاغة لإبن أبي الحديد المعتزلي، ج١٧، ص١٤١

اين منطق حضرت علي (عليه السلام) است با اصحاب معاويه در جنگ صفين. نگفت كساني كه در برابر ما ايستاده اند، مرتدّ، كافر، نجس، مهدور المال و مهدور الدم هستند.

*حضرت علي (عليه السلام) نيامد إعلام كند من آنم كه رستم بود پهلوان، من حاكم و سلطان هستم، اگر كسي از من حساب نبرد، او را مي كشم. همان طور كه ديگران اين كار را كردند. وقتي اموالي براي تقسيم آوردند، سعد بن أبي وقاص از ميان مردم مي آيد و خودش را به عمر مي رساند:

فعلاه عمر بالدرة و قال: إنك أقبلت، لا تهابن سلطان الله في الأرض؟ فأحببت بأن أعلمك أن سلطان الله لا يهابك؟

عمر با شلاق، محكم بر سر و صورت سعد بن أبي وقاص زد و گفت: تو جلو آمدي؟! از اين كه من سلطان خدا هستم، نمي ترسي و حساب نمي بري؟ ... .

الطبقات الكبري لمحمد بن سعد، ج٣، ص٢٨٧ ـ تاريخ الطبري، ج٣، ص٢٨٠ ـ شرح نهج البلاغة لإبن أبي الحديد المعتزلي، ج١٢، ص٩٦ ـ كنز العمّال للمتقي الهندي، ج١٢، ص٥٦٤

ولي حضرت علي (عليه السلام) هم چنين كاري نكرد.

*وقتي عمر نماز مي خواند، نگاه مي كند تا ببيند اين صف هاي جماعت مرتب است. اگر كسي مقداري جلوتر يا عقب تر ايستاده بود، عمر نمي گفت صف ها را مرتب كنيد، بلكه شلاق را برمي داشت و بر سر و صورت آن شخصي كه مقداري جلوتر يا عقب تر ايستاد بود مي نواخت:

فإن رأي رجلا متقدما من الصف أو متأخرا، ضربه بالدرة.

الطبقات الكبري لمحمد بن سعد، ج٣، ص٣٤٠ ـ فتح الباري في شرح صحيح البخاري لإبن حجر العسقلاني، ج٧، ص٤٩ ـ كنز العمّال للمتقي الهندي، ج١٢، ص٦٧٩ ـ الامامة و السياسة لإبن قتيبة الدينوري، تحقيق الزيني، ج١، ص٢٦

*بعد از نماز عصر، كسي جرأت نمي كند نماز بخواند. هر كس نماز مي خواند، عمر بن خطاب او را مي زد:

رأيت عمر بن الخطاب يضرب علي الصلاة بعد العصر.

المصنف لعبد الرزاق الصنعاني، ج٢، ص٤٢٩ ـ مسند أبي يعلي، ج٧، ص٤٣ ـ السنن الكبري للبيهقي، ج٢، ص٤٧٥ ـ شرح معاني الآثار لأحمد بن محمد بن سلمة، ج١، ص٣٠٤ ـ معرفة السنن و الآثار للبيهقي، ج٢، ص٢٧٦ ـ فتح الباري في شرح صحيح البخاري لإبن حجر العسقلاني، ج٣، ص٨٥ ـ عمدة القاري للعيني، ج٧، ص٣١٦ ـ الإستذكار لإبن عبد البر، ج١، ص١١٧ ـ كنز العمّال للمتقي الهندي، ج٨، ص١٧٩ ـ الإحكام لإبن حزم، ج٦، ص٨٢١ ـ التاريخ الكبير للبخاري، ج٥، ص٨٥

درمسند احمدهم اين چنين آمده است:

خرج عمر علي الناس يضربهم علي السجدتين بعد العصر.

مسند احمد، ج٤، ص١٠٢ ـ مجمع الزوائد للهيثمي، ج٢، ص٢٢٢ ـ المصنف لإبن أبي شيبة الكوفي، ج٢، ص٢٤٦

در مورد أبو ايوب انصاري مي گويند:

قبل از خلافت عمر، بعد از عصر ٢ ركعت نماز مي خواند. ولي در زمان عمر جرأت نمي كرد بخواند و بعد از عمر باز هم شروع كرد به خواندن نماز بعد از عصر.

درصحيح مسلمبه نقل از حذيفه آمده است:

فابتلينا حتي جعل الرجل منا لا يصلي إلا سرا.

به قدري بي چاره و مبتلا شديم كه جرأت نمي كرديم بعد از نماز عصر، علناً نماز بخوانيم و فقط مخفيانه نماز مي خوانديم.

صحيح مسلم، ج١، ص٩١

چرا حضرت علي (عليه السلام) آن روش را إجراء نكرد؟ چون هدف حضرت علي (عليه السلام) اين است كه حكم خدا و سنت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) در جامعه إجراء شود، نه دلخواه حضرت علي (عليه السلام) و خليفه. چون پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) هم چنين كاري نكرده است. حضرت علي (عليه السلام) خودش را بالاتر از پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) نمي داند. قرآن نسبت به پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) مي فرمايد:

فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ

سوره آل عمران/آيه٢٠

وَ قُلِ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ شَاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَ مَنْ شَاءَ فَلْيَكْفُرْ

سوره كهف/آيه٢٩

إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ

سوره قصص/آيه٥٦

حضرت علي (عليه السلام) خودش را بالاتر از پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) نمي داند. لذا مي آيد حرفش را مي زنش و ابلاغش را مي كند و اتمام حجت مي كند. هر كس خواست، هدايت مي شود و هر كس نخواست، هدايت نمي شود.

*حضرت علي (عليه السلام) نمي خواهد در دوران حكومتش كار خلافي انجام دهد و فردا اين كارش به حساب اسلام و شريعت نوشته شود. همان طوري كه نسبت به أبوبكر و عمر اين كار را كردند. حضرت علي (عليه السلام) نمي خواهد چيزي را خلاف اسلام تأسيس كند و مردم آن را توجيه كنند. همان طوري كه أبوبكر آمد بر خلاف قرآن كه إرث را براي عموم بشر و تمام أنبياء (عليهم السلام) تثبيت مي كند، گفت:

إن رسول الله صلي الله عليه وسلم قال: لا نورث، ما تركنا صدقة.

صحيح بخاري، ج٤، ص٤٢ ـ صحيح مسلم، ج٥، ص١٥٣

آقايان هم آمدند توجيه مي كنند كه آيا حديث واحد مي تواند قرآن را تخصيص بزند يا خير؟ آيا حديث واحد مي تواند قرآن را نسخ كند يا خير؟ دليل شان سخن آقاي أبوبكر است. اگر يك حديث نتواند قرآن را نسخ كند، پس چطور آقاي أبوبكر مي گويد:

إن رسول الله صلي الله عليه وسلم قال: لا نورث، ما تركنا صدقة.

با اين كه قرآن مي فرمايد:

لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ

سوره نساء/آيه١١

وَ وَرِثَ سُلَيْمَانُ دَاوُودَ

سوره نمل/آيه١٦

فَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا / يَرِثُنِي وَ يَرِثُ مِنْ آَلِ يَعْقُوبَ

سوره مريم/٦ـ٥

قرآن، إرث را تثبيت مي كند.

*حضرت علي (عليه السلام) در اواخر دوران حكومتش جمله اي دردآور مي فرمايد كه خدا مي داند كه انسان را تا مغز استخوانش آتش مي زند و مي فرمايد:

و لقد أصبحت الأمم تخاف ظلم رعاتها و أصبحت أخاف ظلم رعيتي، إستنفرتكم للجهاد فلم تنفروا و أسمعتكم فلم تسمعوا و دعوتكم سرا و جهرا فلم تستجيبوا و نصحت لكم فلم تقبلوا ... .

هر آينه، ملّت هاي جهان صبح مي كردند در حالي كه از ستم حاكمان و زمامداران شان در ترس و وحشت بودند، ولي من صبح مي كنم در حالي كه از ستمگري مردم و پيروان خود وحشت دارم ... .

نهج البلاغة، خطبه٩٧

كار را به جايي مي رسانند كه حضرت علي (عليه السلام) مي فرمايد:

لقد ملأتم قلبي قيحا و شحنتم صدري غيظا و جرعتموني نغب التهمام أنفاسا.

دل من از دست شما پر خون است و سينه ام از خشم شما مالامال است و كاسه هاي غم و اندوه را، جرعه جرعه به من نوشانديد.

نهج البلاغة، خطبه٢٧

در جايي ديگر مي فرمايد:

أللهم إني قد مللتهم و ملوني و سئمتهم و سئموني، فأبدلني بهم خيرا منهم و أبدلهم بي شرا مني.

خدايا! من اين مردم را با پند و تذكّرهاي مداوم خسته كردم و آنها نيز مرا خسته نمودند. آنها از من به ستوه آمده و من از آنان به ستوه آمده ام. به جاي آنان افرادي بهتر به من مرحمت فرما و به جاي من بدتر از من بر آنها مسلّط كن.

نهج البلاغة، خطبه٢٥

«««و السلام عليكم و رحمة الله و بركاته»»»