وميان عقل وشرع رابطه ناگسستنى قائلند كه آن را در اصطلاح خودشان قاعده ملازمه مىنامند ومى گويند: كلما حكم به العقل حكم به الشرع و كلما حكم به الشرع حكم به العقل: هر چه عقل حكم كند، شرع نيز مطابق آن حكم مىكند، هر چه شرع حكم كند، عقل بر طبق آن حكم مىكند.

آرى عقل در فقه اسلامى علاوه بر اين كه خود مستقلا منبع ومدرك احكام است در استنباط از ساير منابع ومدارك نيز مددكار خوبى است.

پس اصل (هر چه عقل روا دارد، شرع هم روا مىدارد) يك اصل ثابت وديرين است كه هرگز منسوخ نشده ونمى شود.

از اين رو پذيرش وارد كردن عقل در حريم دين يكى از جهاتى است كه انطباق اين دين را با مقتضيات زمان آسان كرده ومانع بزرگ جاويد ماندن را از ميان بر مىدارد.

٢ - در اسلام براى هر موضوعى حكمى است يكى ديگر از جهاتى كه به اسلام امكان جاويد ماندن مىدهد اين است كه: در قوانين اسلام حكم هيچ موضوعى فروگذار نشده است.

البته اين يك ادعا نيست بلكه يك واقعيت است وبراى كسانى كه به اصول فقه اسلام آشنا باشند كاملا روشنمىباشد.

(هامش: ١ - العقل اساس الدين، جمله اى است از آن حديث بسيار عالى امير مؤمنان (ع) از خود پيامبر اكرم (ص) نقل مىكند واين حديث را قاضى عياض در كتاب خود الشفاء بتعريف حقوق المصطفى آورده است.