تذکره القبور: بضميمه اشعار و مثنويات - گزی برخواری، عبدالکریم بن مهدی - الصفحة ٣٩ - در تعيين قبر فاضل هندى و شمهاى از حالات آن بزرگوار و مصنفات او
دارد ، گفته اند بقدر صد وپنجاه كتاب ورسالة است .
وكرامات بسيار ومقامات بلند از آن بزرگوار معروف ومنقول است .
وبسيارى از كاملين از علماء از شاگردان ايشان بوده ، مثل : آخوند ملا مهدى نراقى ، وآقا محمد بيد آبادى ، وآقا ميرزا ابو القاسم مدرس اصفهاني ، وملا محراب حكيم .
مادة تاريخ أو : " خانهء علم منهدم گرديد " [١] .
ودر قرب واطراف قبر مرحوم آخوند نيز قبور علماء وصلحاء بسيار است .
در تعيين قبر فاضل هندي وشمه أي از حالات آن بزرگوار ومصنفات أو
واز اينجا بالا مى روى مى رسد به قبر فاضل هندي كه " فاضلان " [٢] هم مى گويند ، سكويى بسته ودو قبر در بالاى آن است كه سنگ راست بالاى سر آنها نصب كرده اند ، بيرون سنگ سياه ودر توى آن سنگ مرمر كار كرده اند ، قبر عقبى قبر فاضل هندي است .
واسم آن بزرگوار محمد بن تاج الدين حسن ، اصل أو اصفهاني است كه علماء هم تعبير مى كنند در كتابها به فاضل اصفهاني .
در اوايل امر در بلاد هند نشو ونما نموده ومخالفين را در مباحثات ملزم نموده ، به " فاضل هندي " ملقب شده ، واز شاگردان مجلسي بوده .
ودر اواخر دولت صفويه بوده .
وگويند : شاه سلطان حسين براى تعليم مسائل حرم ، غير بالغى خواسته [٣] ، گويا مجلسي أو را معين نموده ، وقتى چشمش را گرفته ، بيرون
[١] - اين مادة تاريخ را دبير ، شاعر اصفهاني در ضمن قطعه أي گفته است .
[٢]- چون قبر حاج ملا محمد نائينى نيز در پهلوى قبر فاضل هندي است لذا اين مكان را " فاضلان " نيز گفته اند .
رك : " ريحانة الادب " ، ج ٤ / ٢٨٥ .
[٣]- تولد فاضل هندي ١٠٦٢ بوده ، وبلوغش ١٠٧٧ مقارن با سلطنت شاه عباس ثانى بوده ، فتأمل .