نظير كورش و داريوش، از اين جمله است. اگر شواهد و قرايني در دست باشد كه اين اطلاعات تحريف نشده و براي درك معناي آنها، متدهاي پژوهش تاريخي به كار رفته باشد، مي‌توان به مفاد آنها پي‌برد. اما سلسله متوني، از جمله نصوص ديني، وجود دارند كه زبان آنها اساساً واقع‌‏نما نيست، بلكه بيشتر شبيه اسطوره‌ها و افسانه‌هاست.

طرفداران ديدگاه مزبور معتقدند اين متون و اين زبان‌ها، اصولاً مربوط به دوره‌هايي از حيات بشرند كه هنوز فلسفه شكل نگرفته و فكر آدمي قوام لازم را نيافته بوده است، و از همين روي، بشر براي توجيه و تفسير پديده‌هاي پيرامون خويش به خلق افسانه‌ها و اسطوره‌ها مي‌پرداخته است. ايشان معتقدند همان‌گونه كه بقاياي اساطير و افسانه‌ها هنوز در فرهنگ‏هاي جوامع وجود دارد، متون ديني نيز، كه از همين قبيل‌‏اند، همچنان برجاي مانده‌اند. در نتيجه مقولاتي نظير بهشت و جهنم، ثواب و عقاب، و صراط و قيامت، جملگي افسانه يا اسطوره‌اند، و البته افسانه نيز به كلي بي‏فايده نيست و گاه مطالب مهم و آموزنده‏اي در بر دارد، ولي همواره بايد توجه داشت که اين زبان واقع‌‏نما نيست و از امري عيني و خارجي حكايت نمي‌كند.

بنابراين معارف ديني يقين‌آور و ثابت نيستند؛ زيرا افزون بر اينكه بايد اعتبار سند آنها را ثابت كنيم و نيز روشن سازيم كه اين واژه‌ها در زمان پديدآمدنشان به چه معنايي به كار مي‌رفته‌اند، و امروزه ممكن است هر كسي آن را به گونه‌‏اي خاص خود بفهمد،

‌