انقلاب اسلامی و ریشه های آن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٧٠ - د ـ احساس محروميّت از استكمالات معنوي و اخلاقي

آنان است، اگرچه هدف اعلاي نظام مذكور، تهذيب نفوس و تتميم مكارم ‏اخلاق و تكميل آدميان است.

دوم آن‌كه، كمبودها و نابساماني‏هاي اقتصادي، بيشتر به اين علّت كه تأثير مستقيم‌تر و بي‌واسطه‏تري ‏در زندگي مردم دارند، به مراتب محسوس‌تر و ملموس‌تر از ساير كمبودها و نابساماني‏ها هستند. بنابراين، مي‏توانند انگيزه‏اي نيرومند و فراگير براي جنبش و قيام همگاني پديد آورند، و حال آن‏كه كمبود و نابساماني‏هاي معنوي، قدرت ايجاد چنين انگيزه عام قوي‌اي را ندارد. ارائه فقر و بي‌عدالتي اقتصادي، در اين‌جا، وسيله‏اي است كه استفاده از آن با هدف، هيچ‌گونه منافات و ناسازگاري ندارد.

هم‌چنين بايد توجه داشت که چون نهادهاي اجتماعي با هم ارتباط‌هايي محكم و تعامل‌هايي عميق دارند، مفاسد پديد آمده در هر يك ازآن‌ها، سايرين را نيز دست‌خوش فساد مي‏سازد. به‌طور طبيعي كساني كه در فقر و محروميّت مادّي و اقتصاي دست و پا مي‏زنند، از تعليم و تربيت صحيح و كافي بي‏بهره مي‏مانند و واجد آرا و عقايد، اخلاق، و نيز افعال ‏فردي و اجتماعي فاسد و نادرست مي‌گردند. اين افراد هستندكه آلت دست سياست‌مداران و دولت‏مردان فريب‌كار و خائن و وسيلهٔ پيشرفت اهداف‏ پليد آنان مي‏شوند و چه‌بسا بزرگ‌ترين سدّ راه اصلاحات و نهضت‏هاي اجتماعي اصلاح‏گرانه‏اي مي‏شوند كه خير و سعادت خودشان را در بر دارد. (تأكيد مي‏كنيم كه تأثير عامل فقر و محروميّت، در ايجاد ساير مفاسد، قطعي و غير قابل تخلّف نيست).

انحطاط فرهنگي و سقوط معنوي و اخلاقيِ بخش قابل توجهي از مردم نيز مي‏تواند در نابسامان ساختن ‏وضع معيشتي و اقتصادي جامعه و به تباهي كشيدن نظام حقوقي و سياسي حاكم بر آن تأثير قاطع داشته باشد. زمام‌داران ناصالح يا بي‏كفايت، علاوه بر اين‌كه نمي توانند رفاه‏بخش و عدالت‏گستر باشند، زمينه اجتماعي انواع و اقسام مفاسد عقيدتي،