انقلاب اسلامی و ریشه های آن - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢١٠ - ٥ نقش بازدارندهٔ انحراف مشروطيت در شکل گيري انقلاب اسلامي

حاكم بود، يكى از مهم‌ترين كارهايى است که امام(رحمه الله) انجام داد، ولي متأسفانه قدر آن کمتر شناخته مى‌شود. البته با ياري خداوند، شرايطى پيش آمد كه مردم نسبت به دين خود احساس خطر کردند و سکوت را روا ندانستند؛ به تدريج نيز آن تفکر نااميدکننده رنگ باخت و اكثر روحانيون، و به خصوص مراجع بزرگ، حركت امام را تأييد كردند.

نکتهٔ قابل توجه ديگر آن‌که، ابزاري به نام مطبوعات در دست غربزدگان دوران مشروطيت قرار داشت که توانستند از آن طريق، ذهنيت مردم را نسبت به اصل مشروطيت تغيير دهند. از اين‌رو، بررسي زمينه و پشتوانهٔ فکري آن روزنامه‌هاى كثيرالانتشارى كه در دسترس مردم قرار مى‌گرفت، از اهميت خاصي برخوردار است؛ چراکه، در نهايت همان مطبوعات بودند که حكومت پهلوى را نيز تقويت كردند و اين حكومت استبدادى را كه در بعضى مراحل از حكومت استبدادى قاجار هم سختگيرتر و بى‌رحم‌تر بود، مشروطه خواندند. بديهي است که اگر در زمان مشروطيت، روحانيت توانسته بود مطبوعات يا حداقل بخشى از آن را در دست گيرد، به اين آساني، مسير مشروطيت منحرف نمى‌شد و اسلام كنار زده نمى‌شد. عملاً كار مطبوعات در دست كسانى افتاد كه تفكرات غربى داشتند و با اسلام سر و كارى نداشتند و اگر هم از آنان بويي از اعتقاد دينى به مشام مي‌رسيد، اعتقاد بر اساس يك دين سكولار بود؛ يعني دينى كه فقط مربوط به مسايل شخصى بود و كارى به مسايل سياسى و اجتماعى نداشت.

برخلاف نظر بالا، که انحراف در مشروطه را عاملی بازدارنده نسبت به وقوع انقلاب اسلامی تصوّر می‌کند، برخی بر این گمانند که نهضت مشروطه، آغاز حرکتی بود که نتیجه و پیامد نهايی آن، انقلاب اسلامی بود، حال، از نظر شما، این نهضت چه نقشی در قبالِ پیروزی انقلاب اسلامی داشته است؟ شما کدام نظر را تأیید می‌کنید؟ این مسأله را با دوستان خود نیز مطرح سازید.