حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٢٣ - شیوهشناسی محقق شوشتری در شناسایی و حل تصحیفات راهیافته در نام راویان (با تأکید بر کتاب قاموس الرجال)
امین» [٣٥٤] و «حسین بن ایمن»[٣٥٥] یاد میکند؛ محقق شوشتری در نقد کلام مامقانی[٣٥٦] بر این گمان است که ظاهراً نام اصلی راوی «حسین بن ابتر کوفی» یا «حسین بن اثیر کوفی» است و عناوین دیگر مانند «ابن امیر» ، «ابن امین» و یا «بن أبنز» تصحیف شدهاند؛ علت این تصحیف تشابه حروف در رسمالخط است که منجر به اختلاف در نوشتن نام راوی شده است؛[٣٥٧] جستجو در سند روایات نشان میدهد خبر نخست کلینی، در کتاب المحاسن برقی «حسین بن انس» آمده[٣٥٨] و در ثواب الاعمال «حسین بن ابان» ثبت شده است؛[٣٥٩] بههرحال در مصادر رجال، گزارشی درباره این شخص وجود ندارد؛ اما باتوجهبه اتحاد راوی و مرویعنه میتوان گفت: همه این اسامی بر یک شخص دلالت دارد؛ احتمال اتحاد این اسامی با «حسین بن أعین» برادر «مالک بن أعین» بعید نیست؛ هرچند این شخص نیز مجهول است؛ اما در سند روضه الکافى[٣٦٠] به این نام تصریح شده است و شیخ طوسی نیز او را از اصحاب امام صادق(ع) شمرده است.[٣٦١]
محقق شوشتری در موارد متعددی[٣٦٢] علت تصحیف راهیافته به سند روایات را شباهت رسمالخطی حروف و کلمات به یکدیگر معرفی کرده است.
سوم: راه برونرفت از تصحیف
پس از شناسایی تصحیفات و تبیین چرایی آن، ارائه راهکار برای برونرفت از
[٣٥٤]. الکافی، ج ٢ ص ٣٦٥ ح ٢.
[٣٥٥]. همان، ج ٤ ص ٤٣ ح ٧.
[٣٥٦]. مرحوم مامقانی معتقدند: «حسین بن ایمن» در مصادر رجال شخص مجهولی است و تنها در کتاب الکافی دو روایت مذکور توسط سعدان از ایشان گزارش شده است.
[٣٥٧]. ر.ک: قاموس الرجال، ج ٣، ص ٤٢٣، ش ٢١١٩.
[٣٥٨]. ر.ک: المحاسن، ج ١ ص ٩٩ ح ٦٩.
[٣٥٩]. ر.ک: ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص ٢٥٠.
[٣٦٠]. ر.ک: الکافی، ج ٨، ص ٢٣٠، ح ٢٩٨.
[٣٦١]. ر.ک: رجال الطوسی، ص ١٨٤، ش ٢٢٤٤.
[٣٦٢]. بنگرید به: قاموس الرجال، ج ١، ص ١٧٢، ش ٨٦، ص ٤٠٨، ش ٣٠٧، ص ٦١٤ ش ٥٥١، ص ٦٥١، ش ٥٨٨، ج ٢، ص ١٩٤، ش ٩٨٠، ج ٢، ص ٣٢٦، ش ١١١١، ج ٢، ص ٥٥١، ش ١٣٤٨، ص ٧٥٤، ص ١٩٣، ش ٩٨٠، ص ٢٧٥، ش ١٠٧٢، ص ٣٥٤، ش ١١٥٩، ص ٥٥١، ش ١٣٤٨، ص ٦١٠، ش ١٤٢٥، ج ٣، ص ٤٣٠، ش ٢١١٨، ٤٥٠، ش ٢١٥٧، ص ٨٦، ش ٢١٩٩، ج ٥، ص ١٧٣، ش ٣٢٥٣، ج ٦، ص ٢٦١، ش ٤٢١٣، ج ٧، ص ٣٩٨، ش ٥٠٧٤، ج ٨، ص ٩٩، ش ٥٤٨١، ص ٣٣٧، ش ٥٨٣٠، ص ٤٧٧، ش ٦٠٠٤، ص ٥٤٤، ش ٦٠٨٤، ج ٩، ص ٢٨٤، ش ٦٧٥٥، ج ١١، ص ٥٠١، ش ٨٤٥.