حضرت با این فرمایش خود، اوضاع آشفته و دگرگون شده و فتنه برپا شده جامعه پس از دوران خلفا، را به زیبائی به تصویر ‌کشیده و مردم را آگاه می‌نمایند، فردا که برنامه‌ها و تصمیم های حکومتی را درجهت سامان دادن فرد و جامعه به کار بگیرد، استقامت داشته،‌ آگاهانه و هوشمندانه انتخاب و موضع‌گیری نمایند؛ حضرت در واقع می‌خواستند، تأکید کنند که امر خطیری پیشِ رو دارند و بایستی با انحراف هایی که در آموزه‌های دین صورت گرفته و سبب دگرگونی سنت پیامبر(صل) شده، مبارزه کنند؛ این حرکت ممکن‌است برای بسیاری سنگین و تنش‌های سیاسی و اجتماعی در پی داشته ‌باشد و باید مردم از این رویدادها آگاه باشند؛ همچنین برای اجرای برنامه‌های اصلاحی به همراهی همه ‌جانبه مردم نیاز است؛ از این رو آگاهی می‌دهند تا مردم آماده باشند و به عهد و پیمانشان پایبند و با حضرت در زدودن تحریف‌ها و بازسازی ‌معنوی جامعه با حاکمیت واقعی دین و روشن ساختن حقایقی که دگرگون و چه بسا فراموش شده‌اند، به نحو شایسته همکاری و مساعدت نمایند؛ به این ‌ترتیب حضرت با سیل خروشان مردم که برای بیعت با او همداستان‌اند، اتمام حجت می‌فرمایند که ایشان با پذیرش حکومت، اصلاحات کامل درتمام ابعاد حکومتی را اعمال خواهند کرد؛ در واقع اینجا یک قانون و سنت الهی نمود می‌یابد: اگر در جامعه ای حاکم و مردم باهم متحد و متفق باشند، جامعه اصلاح شده و به سامان می رسد؛ ولی اگر چنین نباشد موجب انحطاط جامعه و بی‌ثباتی حکومت خواهد شد؛ حتی اگر رهبر جامعه فردی شایسته و کمال‌گرا چون حضرت علی(ع) باشد.

١.٢. موانع اجتماعی فرهنگی حاکم بر جامعه پس از پذیرش حکومت

١.٢.١. تشتت اجتماعی و خواسته های متضاد

امیرمؤمنان(ع) با مردمی روبه رو بودند که باوجوداینکه بیشتر جامعه بر زمامداری ایشان اجماع کرده‌ بودند؛ ولی تا برنامه‌های حکومتی ایشان آغاز شد، به اختلاف کشیدند و خواسته‌های متضاد با آن آشکار ساختند؛ پس از تحمیل جنگ هایی به امام(ع)، اختلاف های اجتماعی و خواسته‌های متضاد اوج گرفت و پیشبرد برنامه ها

[٢٠١]. ترجمه شهیدی، ص ٨٥.