حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٥٤ - شیوۀ صحیح اعتبارسنجی روایات بحارالانوار از دیدگاه آیتالله محمدآصف محسنی در مشرعة بحارالانوار
الباب ٦١: جوامع الاخبار الدالة على امامته من طرق الخاصة و العامة.[٤٥١]
مشاهده میشود که در ابواب مورد نظر، نویسنده مشرعة به استناد نقل اخبار، درمنابع مخالفان، احتمال دس و جعل را منتفی دانسته و اخبار را معتبر شمرده است؛ تعداد این روایات بیش از سیصد روایت است.[٤٥٢]
٦. اعتبار روایت از طریق تحلیل ترکیبی مضمون و سند
نویسنده مشرعة در باب نصوص الاهی بر امامت اهلبیت(عهم) اشاره می کند: این باب ٢٢ روایت دارد که سند آنها معتبر نیست؛ ولی ایشان روایات دال بر تعداد دوازده امام را به استناد کثرت آنها قطعی میداند و آن را برای حقانیت مذهب شیعه دلیلی مهم معرفی میکند؛ همچنین ایشان در این باب بهصورت خاص روایت سوم را مورد دقت و تحلیل قرار میدهد؛ نویسنده مشرعه با اشاره به سند این روایت در کتابهای کمال الدین و عیون اخبارالرضا(ع) بیان میکند که سند روایت تا یکی از راویان به نام بکربنصالح صحیح است؛ سپس با توجه به این مطلب که بکربنصالح از اصحاب امام کاظم(ع)(بنابر قول نجاشی) و یا اصحاب امام رضا(ع) (بنابر قول شیخ طوسی) بوده و امامت چهار امام آخر(عهم) را درک نکرده است؛ استدلالی را مطرح میکند که در نتیجه آن ضعف بکربنصالح و راویان پیش از او ضرری به صحت متن روایت وارد نمیکند.
استدلال این گونه است: احتمال اینکه بکر و راویان پیش از او به دروغ، نام و مشخصات چهار امام آخر(عهم) را برده باشند و این امر در آینده بههمین صورت محقق شود، نزدیک بهصفر است؛ پس یا باید قائل شد که ایشان در نقل این روایت صادق بودهاند و یا این که امامت امامان متاخر(عهم) در زمان بکر و راویان پیش از او، امری شناخته شده و معروف از ناحیه امامان(عهم) بوده است که این
[٤٥١] . این باب در المعتبر حذف شده و عنوان آن هم نیامده است.
[٤٥٢] . متأسفانه در کتاب المعتبر از مجموع صدها روایات ذکر شده در این باب به نقل دو روایت اکتفا شده است؛ البته در این قسمت بهصورت استثنایی عنوان باب آمده است و اشاره مختصری به نظر نویسنده مشرعة شده است که اگر این روش در کتاب المعتبر رعایت میشد به امانتداری در معرفی نظریه آیت الله محمدآصف محسنی نزدیکتر بود.