نقد و بررسى ديدگاه مخالفين در مسائل اعتقادى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧

اين علت است كه خداوند را علت العلل همه امور مى دانند.
ب- اگر اين نظريه درست باشد، مى بايد با پيشرفت علوم وافزايش دانش بشر و پى‌بردن به علل طبيعى، روز به روز از تعداد معتقدين به خدا كاسته مى شد، بطورى كه با گذشت زمان خداشناسى ازميان مى رفت. ولى اين گونه نيست و تاجايى كه تاريخ نشان مى دهد و نيز خود شاهديم همواره بيشتر پيشگامان فرهنگ بشرى و بزرگترين دانشمندان علوم طبيعى از جمله كسانى هستند كه به خدا معتقدند. «١» آيا مى شود قبول كرد كه طلايه داران علوم همچون نيوتن، دكارت، اديسون، انيشتن وبوعلى، بر اثر جهل به علل و عوامل طبيعى به خدا معتقد شده باشند.
ج- علت گرايش بسيارى از دانشمندان علوم طبيعى به خدا، پى‌بردن آنان به علل طبيعى و نظم شگفت انگيز در پديده هاست. شناخت قوانين حاكم نقد و بررسى ديدگاه مخالفين در مسائل اعتقادى ١٢ اشكالات اين فرضيه ص : ٩ بر جهان و پى بردن به علل ناشناخته طبيعى، خود دليل بر اثبات وجود خداست كه با افزايش معلومات و كشف مجهولات، ايمان انسان نيز قويتر مى گردد. «٢» بنابراين معتقدان به خداوند، منكر عليّت پديده هاى مادّى نيستند؛ چون خدا را علّتى در عرض علّتهاى طبيعى نمى دانند بلكه او را علّة العلل و در طول علّتها مى شناسند.
د- اگر ريشه اعتقاد به خدا جهل باشد، بايد اديان الهى، پيروان خود را از آموختن هر گونه علم و دانش باز دارند و آنها را به جهل و نادانى تشويق نمايند، در صورتى كه اگر با دقت به قرآن و احاديث نگاه كنيم، در مى يابيم كه يكى از مهمترين وظايف هر مسلمان، كسب علم و دانش است، بطورى كه كمتر مسأله اى در اسلام وجود دارد كه آن قدر نسبت به آن سفارش شده باشد.
خلاصه درس‌ بنابر گواهى قرآن و تحقيقات دانشمندان، مذهب از ابتداى خلقت همراه انسان بوده است و انسانها از روزگاران نخستين، اعتقاد به خداوند يگانه داشته اند.
عوامل و علل اصلى اعتقاد به خدا، «عقل، فطرت كمال خواهى و غريزه كنجكاوى» است و انسان بر اساس آنها به وجود خداوند ايمان پيدا مى كند.