فرهنگ معارف نهج البلاغه - دشتى، محمد - الصفحة ١١٧ - ٦ - تلاشگر بى حاصل
خطبه ١٧
مباحث اين خطبه، علمى، سياسى، اجتماعى، قضائى است مانند: اوّل- اوصاف جاهل عالم نما دوّم- اوصاف قضات نالايق سوّم- رهآورد قضاوتهاى ناآگاهانه چهارم- روان شناسى جوامع عقب مانده
اوّل: اوصاف جاهل عالم نما
١- از خدا بريده و به خود روى آورده... رجل و كله الله الى نفسه خ ١٧ ١ ٢- منحرف از راه راست... فهو جائر عن قصد السبيل خ ١٧ ١ ٣- روى آورده به بدعتها... مشغوف بكلام بدعة خ ١٧ ١ ٤- دعوت كننده به گمراهى... و دعاء ضلالة خ ١٧ ٢ ٥- وسيله برانگيختن فتنهها... فهو فتنة لمن افتتن به خ ١٧ ٢ ٦- منحرف از هدايت گذشتگان... ضال عن هدى من كان قبله خ ١٧ ٢ ٧- منحرف از مسير صالحان... ضال عن هدى من كان قبله خ ١٧ ٢ ٨- عامل گمراهى پيروان... مضل لمن اقتدى به فى حياته خ ١٧ ٢ ٩- شريك گناهان ديگران... حمال خطايا غيره خ ١٧ ٣ ١٠- بىاراده در برابر گناهان... رهن بخطيئته خ ١٧ ٣
دوّم: اوصاف قضات نالايق
١- فرو رفته در جهل و نادانى... و رجل قمش جهلا خ ١٧ ٣ ٢- فرو رفته در تاريكيها و فتنهها... عاد فى اغباش الفتنة خ ١٧ ٤ ٣- ناآگاه نسبت به مصالح جامعه... عم بما فى عقد الهدنة خ ١٧ ٤ ٤- عالم در نگاه انسان نماها... قد سماه اشباه الناس عالما خ ١٧ ٤ ٥- جمع آورى كننده اشياى بى ارزش... بكر فاستكثر من جمع خ ١٧ ٤ ٦- تلاشگر بى حاصل... حتى اذا ارتوى من ماء آجن خ ١٧ ٥