٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص

حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٣٢ - شیوۀ صحیح اعتبارسنجی روایات بحارالانوار از دیدگاه آیتالله محمدآصف محسنی در مشرعة بحارالانوار

مقدمه

آیت‌الله محمدآصف محسنی (متولد سال١٣١٤ش، شهر قندهارِ افغانستان) بخشی از عمر علمی خود را صرف تحقیق در دانش رجال و حدیث نموده و موفق به تدوین کتاب ارزشمند «معجم الاحادیث المعتبرة» در جمع‌آوری و تبویب روایات معتبرالسند شده است؛ ایشان در گسترۀ دانش رجال و تحقیقات مرتبط با آن، کتاب «بحوث فی علم الرجال» را نگاشته و در آن قواعد رجالی مورد نظر خود را مطرح کرده‌اند؛ ایشان همچنین در بخشی از اقدامات علمی خود به بررسی اعتبار سند روایات «بحار ‌الانوار» و «جامع احادیث الشیعة» پرداخته‌ که دستاوردهای آن در کتاب‌های «مشرعة بحارالانوار» و «الاحادیث المعتبرة فی جامع احادیث الشیعة» دیده می‌شود؛ این دو کتاب شامل بررسی‌های فنی پیرامون اعتبار اسناد روایات «بحارالانوار» و «جامع احادیث الشیعة» است؛ ولی در میانۀ بحث‌های سندی، اعتبارسنجی فراسندی روایات را نیز در مواردی بررسی کرده‌اند؛ از مطالعه دقیق آن‌ها روشن می‌شود، هدف از نگارش این آثار به‌خصوص كتاب «مشرعة بحارالانوار» ارائه راهنمايی جهت استفاده مناسب تر از «بحارالانوار» بوده و حذف روايات فراوان از یک جامع روایی بزرگ شیعه مورد نظر نویسنده نیست.

به‌تازگی کتابی با نام «المعتبر من بحار الأنوار» توسط دارالمحجة البیضاء در سه‌جلد منتشرشده است؛ [٣٧٤]انتشار احادیث معتبر دایرة‌المعارف بحارالانوار - که با حذف برخی حواشی ١١٠ جلد است،- آن‌هم در سه جلد، بهت و حیرت همگان را برانگیخت، جالب‌تر اینکه این اثر مطابق با دیدگاه‌های نویسنده مشرعة بحارالانوار معرفی شده است؛ بنابر آنچه آقای حیدر حب الله[٣٧٥] در مقدمه کتاب


[٣٧٤] . این کتاب زیر نظر آقای حیدر حب الله و با مسئولیت ایشان تنظیم و گردآوری شده است و ایشان در برخی زیرنویس‌ها اجتهادات خود را نیز مطرح کرده‌اند؛ گرچه ظاهرا به‌صورت کلی از این کار پرهیز داشته‌اند. از مذاکرات با آیت‌الله محسنی برمی‌آید شکل ارائه کتاب المعتبر در ترسیم نظرات ایشان پیرامون مجموعه گران‌قدر بحارالانوار موفق نبوده است.

[٣٧٥]. بنابر اطلاعاتی که در سایت رسمی ایشان درج شده است: در سال ١٩٧٣ م / ١٣٥١ش، در صور لبنان، متولد شد؛ در سال ١٩٨٩م / ١٣٦٦ش دروس مقدمات حوزوی را نزد برادرش شیخ علی حب الله و شیخ حسن حریری و سید محمد غروی و شیخ صالح الفقیه و شیخ محمد زراقط و شیخ محمد طحینی و .. فرا گرفت؛ همچنین در درس خارج بیع آیت الله شیخ محمد تقی فقیه و فقه آیت‌الله شیخ مفید فقیه شرکت کرد؛ در ١٩٩٥ م / ١٣٧٤ش حدود پنج سال در ایران، درس خارج فقه و اصول آیت‌الله سیدمحمود هاشمی شاهرودی شرکت کرد؛ همچنین در درس خارج آیت‌الله شیخ‌حسین نجاتی و یک‌سال در درس خارج فقه جمعه و جماعت آیت‌الله باقر ایروانی و درس مکاسب محرمه و تفسیر آیت‌الله جوادی آملی شرکت جست؛ مباحث فلسفی را نزد سیدکمال حیدری خواند و درس الاسس المنطقیة للاستقراء را نزد استادان سیدعمار ابورغیف و سید علی‌اکبر حائری آموخت؛ ایشان فعلا در کشور لبنان مشغول به ادامۀ فعالیت‌های علمی خود هستند.