نمونه اول: علامه شوشتری در قاموس الرجال در شرح‌حال «ابراهیم بن أبی البلاد» در نقد کلام علامه حلی که کنیه وی را «ابوالحسن» دانسته،[٣٤٦] بر این باور است، «ابوالحسن» تصحیف شده «أبویحیی» است؛ چراکه نجاشی[٣٤٧] این کنیه را برای «ابراهیم بن ابی البلاد» آورده است؛ وی در ادامه دلیل‌براین تصحیف را نزدیکی دو کنیه «ابوالحسن» و «ابویحیی» در نگارش دانسته است.[٣٤٨]

نمونه دوم: در سند یکی از روایات الکافی چنین آمده است:

أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِی عَنِ ابْنِ بُكَیرٍ عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ(ع) قَالَ:‌...[٣٤٩]

مرحوم شوشتری معتقد است نام «إِبْرَاهِیمَ بْنِ الْحَسَنِ» تصحیف شده «أُدَیمِ بْنِ الْحُرِّ» است؛ چراکه نام «ابراهیم بن الحسن» در هیچ‌یک از اسناد کتاب‌های حدیثی یافت نمی‌شود؛ اما در سندهای مشابه در منابع مختلف، نام «أُدَیمِ بْنِ الْحُرِّ» دیده می‌شود؛ علت تصحیف، تشابه نوشتاری میان «ابراهیم بن الحسن» و «أدیم بن الحر» است؛ احتمال دارد مسبب این اشتباه «احمد بن محمد» باشد؛ چون شیخ طوسی در تهذیب الاحکام[٣٥٠] این روایت را از «احمد بن محمد» همانند کلینی گزارش کرده، اما همین متن را در گزارش دیگری که از کتاب «موسی بن القاسم» نقل می‌کند، به‌صورت صحیح «أُدَیمِ بْنِ الْحُرِّ»[٣٥١] آورده است؛[٣٥٢] جستجو در سند روایات کتاب الکافی نشان‌دهنده درستی ادعای ایشان است؛ زیرا هیچ‌گاه ابن‌بکیر از «ابرهیم بن الحسن» روایت نکرده؛ اما تعدادی روایت را از «أدیم بن الحرّ» نقل کرده است.[٣٥٣]

نمونه سوم: کلینی در دوسند از الکافی از یک راوی با عنوان «حسین بن

[٣٤٦]. ر.ک: خلاصة الاقوال، ص ٤، ش ٤.

[٣٤٧]. ر.ک: رجال النجاشی، ص ٢٢، ش ٣٢.

[٣٤٨]. ر.ک: قاموس الرجال، ج ١، ص ١٤١، ش ٤٠.

[٣٤٩]. الکافی، ج ٤، ص ٣٧٢، ح ٣.

[٣٥٠]. ر.ک: تهذیب الأحکام، ج ٥، ص ٣٣٠، ح ١١٣٣.

[٣٥١]. ر.ک: همان، ح ١١٣٢.

[٣٥٢].ر.ک: قاموس الرجال، ج ١، ص ١٧١، ش ٨١.

[٣٥٣]. ر.ک: نوادر الاشعری، ص ١٠٨ ح ٢٦٨، الکافی، ج ٥، ص ٤٢٦، ح ١، تهذیب الاحکام، ج ٧، ص ١٢٧١، الاستبصار، ج ٣، ص ١٨٥، ح ٦٧٤.