الفقه الاسلامى احكام خمس - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٥١ - سال مالى و مؤنه
است، و چون بسيارى از مردم بويژه كشاورزان اقتصاد خود را بر حسب سال تنظيم مىكنند لذا مخارج بطور سالانه محاسبه مىگردد مگر در موارد استثنايى، كه در آينده انشاء اللَّه به آن مىپردازيم.
٢- آغاز سال مالى كه انسان براى مخارج خود برمىگزيند مربوط به وضع وى مىباشد ولى هرآينه كه سود بدست آمد پس از كسر مخارج خمس واجب مىگردد.
پس شايسته آن است، پس از روزى كه خمس مىدهد آغاز سال مالى خود را مقرّر كند و مىتواند آغاز سال خود را جلو و يا عقب بياندازد ولى اگر سال خود را به عقب بكشاند بايد خمس اين فاصله زمانى را محاسبه و بپردازد و پس از آن سال مالى خود را تنظيم نمايد.
٣- كسانى كه زندگى آنان با كشاورزى فصلى ارتباط دارد و مخارج خود را هر سه ماه يكبار تنظيم مىكنند، مىتوانند خمس خود را هر سه ماهه محاسبه و بپردازند، و يا كسانى كه زمينهاى كشاورزى آنان هر دو سال ويا سه سال يكبار محصول مىدهد مىتوانند زندگى خود را بر حسب فصل كشاورزى تنظيم كنند، مشروط بر اينكه درآمد ديگرى نداشته باشند. معيار در اين زمينه نوع ساختار اقتصادى آنان از لحاظ درآمد و مخارج است و هزينههاى زندگى بر اساس اين معيار و شرايط ويژه هر شخص و يا عرف شهر، تنظيم شود.
٤- بنابراين هزينهها (مؤنه) گاهى سالها استمرار دارد مانند خريد خانه مسكونى ويا هزينه ازدواج و حجّ در بعضى كشورها، لذا تراكم هزينهها طى ساليان ضرورى مىگردد، لذا اقوى آن است كه اينگونه هزينهها از سود سالانه استثنا شود، و احتياط آن است كه با ولى خُمس مصالحه كند.