الفقه الاسلامى احكام خمس - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٤٦ - سود يا درآمد چيست؟
تلاش بدست مىآيد مانند ارث كه پيشبينى نشده و جائزه از حكمران. پس معيار درآمد هر آنچه انسان بدست آورد، و بدرستيكه پروردگار عالم فرمود:
(وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُم مِن شَيْءٍ فَأَنَّ للَّهِ خُمُسَهُ) [١].
«اى مؤمنان بدانيد هرچه غنيمت و فائده رسد خمس آن خاص خداست.»
٢- پس معيار خمس فقط منفعت كسب وكار نيست، اگر كسى چنانچه زمين مباحى را بدست آورد، و فايده و سودى براى او حاصل گرديد بايد خمس آن را بپردازد، هر چند آن را براى كار و كاسبى خود تخصيص نداده باشد.
٣- دريافت جايزه، هبه (هديه)، ارث پيشبينى نشده، وآنچه از طريق صلح از دشمن گرفته مىشود، تمامى آن مشمول خمس مىگردد.
٤- بدست آوردن ارث پيشبينى شده مانند ارث از پدر به دليل وجود حديث خاص در اين مورد شامل خمس نمىگردد، شايد به اين علّت است كه جزء غنايم محسوب نمىگردد.
٥- حق مهريه، و بهاى (خُلع) بنابه احتياط بلكه اقوى بايد خمس آن داده شود، همچنين ديّه- پس از كسر مخارج و هزينههاى ديگر آن-، خمس داده شود، چون از غنايم محسوب مىشود، هر چند دريافت كننده ديه عضويى از بدن خود را در برابر آن از دست داده، زيرا كارگر و كاسب نيز مقدارى از تلاش و كوشش خود را
[١] - سوره انفال، آيه ٤١.