تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨٨ - تفسير طرق ارتباط پيامبران با خداوند

معتقدند نزول وحى از طريق فرستادن فرشته وحى خود به چهار طريق صورت مى‌گرفته:

١- آنجا كه فرشته بى‌آنكه بر پيامبر ظاهر شود در روح او القاء مى‌كرده است، چنان كه در حديثى از پيامبر ص مى‌خوانيم:

ان روح القدس نفث فى روعى انه لن تموت نفس حتى تستكمل رزقها فاتقوا اللَّه و اجملوا فى الطلب:

" روح القدس در قلب من اين معنى را دميده كه هيچكس نمى‌ميرد تا روزى خود را به طور كامل بگيرد، بنا بر اين از خدا بپرهيزيد و در طلب روزى حريص نباشيد".

٢- گاه فرشته به صورت انسانى در مى‌آمد و پيامبر را مخاطب مى‌ساخت و مطالب را به او مى‌گفت (چنان كه در مورد ظهور جبرئيل به صورت دحيه كلبى‌ [١] در احاديث آمده است).

٣- گاه به صورتى بود كه همچون زنگ در گوشش صدا مى‌كرد و اين سخت‌ترين نوع وحى بر پيامبر بود به گونه‌اى كه حتى در روزهاى بسيار سرد صورت مباركش غرق عرق مى‌شد، و اگر بر مركب سوار بود مركب چنان سنگين مى‌شد كه بى‌اختيار به زمين مى‌نشست.

٤- گاه جبرئيل به صورت اصليش كه خدا او را بر آن صورت آفريده بود بر پيامبر ظاهر مى‌شد و اين در طول عمر پيغمبر تنها دو بار صورت گرفت (همان گونه كه در سوره نجم- آيه ١٢ شرح آن خواهد آمد) [٢]

[١]" دحية بن خليفة الكلبى" برادر رضاعى پيامبر (ص) بود، و از زيباترين مردم آن زمان محسوب مى‌شد، و هنگامى كه جبرئيل به سراغ پيامبر (ص) مى‌آمد در آن چهره نمايان مى‌گشت (مجمع البحرين ماده دحى)- او از مشاهير صحابه پيامبر و به حسن صورت معروف بود، پيغمبر اكرم او را به رسالت نزد قيصر روم" هرقل" فرستاد، در سال ٦ يا ٧ هجرى، و تا زمان خلافت معاويه زنده بود (لغتنامه دهخدا)

[٢] فى ظلال القرآن جلد ٧ صفحه ٣٠٦