تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٣ - مصائبى كه دامان ما را مى گيرد

٣- گاه بعضى در اين مساله ترديد كرده‌اند كه مصائب در آيه فوق اشاره به مصائب دنيا باشد چرا كه دنيا دار عمل است نه دار پاداش و كيفر.

ولى اين اشتباه بزرگى است چرا كه" آيات" و" روايات" فراوانى نشان مى‌دهد كه گاه انسان در همين دنيا گوشه‌اى از كيفر اعمالش را مى‌بيند، و اينكه مى‌گويند دنيا دار مجازات نيست، يعنى تمام حسابها تصفيه نمى‌شود، نه اينكه مطلقا مجازاتى وجود ندارد، و انكار اين حقيقت از نظر آشنايان به آيات و روايات شبيه انكار يك امر بديهى است.

٤- گاه مصائب، جنبه دستجمعى دارد، و محصول گناهان جمعى است، همانگونه كه در آيه ٤١ سوره روم مى‌خوانيم: ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ‌:" فساد در خشكى و دريا به خاطر اعمال مردم آشكار شد، تا نتيجه بعضى از اعمالى را كه انجام داده‌اند به آنها بچشاند شايد باز گردند".

روشن است كه اين در باره جوامع انسانى است، كه به خاطر اعمالشان گرفتار نابسامانيها مى‌شوند.

و در آيه ١١ سوره رعد آمده است: إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ‌:" خداوند سرنوشت هيچ جمعيتى را تغيير نمى‌دهد مگر اينكه خويشتن را تغيير دهند".

و امثال اين آيات كه گواهى مى‌دهد در ميان اعمال انسان و نظام تكوينى زندگى او ارتباط و پيوند نزديكى وجود دارد، كه اگر بر اصول فطرت و قوانين آفرينش گام بردارند بركات الهى شامل حال آنها مى‌شود، و هر گاه فاسد شوند زندگى آنها به فساد مى‌گرايد.

و گاه ممكن است اين قضيه در مورد فرد فرد انسانها صادق شود و هر كس‌