تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٩ - ١- اختيار و عدالت

را در درجه اول متوجه خود او مى‌داند.

لذا در حديثى از امام على بن موسى الرضا ع مى‌خوانيم كه يكى از يارانش سؤال كرد:

هل يجبر اللَّه عباده على المعاصى:" آيا خداوند بندگان را بر گناه مجبور مى‌كند"؟

فقال: لا، بل يخيرهم و يمهلهم حتى يتوبوا.

فرمود:" نه بلكه آنها را آزاد مى‌گذارد و مهلت مى‌دهد تا از گناه خويش توبه كنند".

مجددا سؤال مى‌كند: هل كلف عباده ما لا يطيقون؟" آيا بندگان خود را تكليف ما لا يطاق مى‌كند"؟

امام ع فرمود:

كيف يفعل ذلك و هو يقول:" وَ ما رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ

":" چگونه چنين كارى را مى‌كند در حالى كه خودش فرموده: پروردگار تو به بندگان ظلم و ستم روا نمى‌دارد"؟

سپس امام ع افزود: پدرم موسى بن جعفر ع از پدرش جعفر بن محمد ع چنين نقل فرمود:

من زعم ان اللَّه يجبر عباده على المعاصى او يكلفهم ما لا يطيقون فلا تاكلوا ذبيحته، و لا تقبلوا شهادته، و لا تصلوا ورائه، و لا تعطوه من الزكاة شيئا

:" كسى كه گمان كند خداوند بندگان را مجبور بر گناه مى‌كند، يا تكليف ما لا يطاق مى‌نمايد، از گوشت حيوانى كه او ذبح مى‌كند نخوريد، شهادتش را نپذيريد، پشت سرش نماز نخوانيد و از زكات نيز چيزى به او ندهيد"! (خلاصه احكام اسلام را بر او جارى نكنيد) [١] حديث فوق ضمنا اشاره‌اى است به اين نكته ظريف كه مكتب جبر سر از" تكليف به ما لا يطاق" در مى‌آورد، چرا كه اگر انسان از يك سو مجبور به گناه‌

[١] عيون اخبار الرضا، مطابق نقل نور الثقلين جلد ٤ صفحه ٥٥٥