تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٢ - تفسير آخرين سخن!

است و از سوى ديگر اشاره‌اى به نفى الوهيت بتها و فراعنه كه نه عزتى در آنان است و نه عفو و گذشتى!

*** سپس افزود:" قطعا آنچه مرا به سوى آن مى‌خوانيد نه دعوتى در دنيا دارد و نه در آخرت (اين بتها هرگز رسولانى به سوى مردم نفرستاده‌اند تا آنها را به سوى خود دعوت كنند و نه در آخرت مى‌توانند حاكميت بر چيزى داشته باشند" (لا جَرَمَ أَنَّما تَدْعُونَنِي إِلَيْهِ لَيْسَ لَهُ دَعْوَةٌ فِي الدُّنْيا وَ لا فِي‌ الآخرة) [١] اين موجودات بى حس و شعور، هرگز مبدء حركتى نبوده‌اند و نخواهند بود، نه سخنى مى‌گويند، نه رسولانى دارند و نه دادگاه و محكمه‌اى، خلاصه نه گرهى از كار كسى مى‌گشايند نه مى‌توانند گرهى در كار كسى بزنند.

و به همين دليل، بايد بدانيد" تنها بازگشت ما در قيامت به سوى خدا است" (وَ أَنَّ مَرَدَّنا إِلَى اللَّهِ‌).

او است كه رسولان خود را براى هدايت انسانها فرستاده، و او است كه آنها را در برابر اعمالشان پاداش و كيفر مى‌دهد.

و نيز بايد بدانيد كه" اسرافكاران و متجاوزان اهل دوزخند" (وَ أَنَّ الْمُسْرِفِينَ هُمْ أَصْحابُ النَّارِ).

به اين ترتيب" مؤمن آل فرعون" سرانجام ايمان خود را آشكار ساخت، و خط توحيدى خويش را از خط شرك‌آلود آن قوم جدا كرد، دست رد بر سينه آن نامحرمان زد و يك تنه با منطق گويايش در برابر همه آنها ايستاد.

---

[١]" لا جرم" چنان كه قبلا هم گفته‌ايم تركيبى است از كلمه" لا" و" جرم" بر وزن حرم) كه در اصل به معنى قطع كردن و چيدن ميوه است، اين تركيب مفهومش اين است كه چيزى نمى‌تواند اين كار را قطع كند و مانع از آن شود، لذا رويهمرفته به معنى" قطعا" و" ناچار" و گاه به معنى سوگند به كار مى‌رود