«حُسْنُ الْخُلْقِ رَأْسُ كُلِّ بِرٍّ» «١» خوش خلقى، سرچشمه هر نيكى است.
محيط دوستانه و محبّت‌آميز و نيز زندگى فاقد نگرانيهاى روحى در سايه خوش رفتارى و گشاده رويى ايجاد مى‌شود. در اين درس، مطالبى درباره موجبات، مظاهر و آثار خوش اخلاقى بيان مى‌كنيم.
الف- موجبات خوش اخلاقى‌ بعضى از صفات اخلاقى، ريشه در توارث و تربيت خانوادگى دارند. از نشانه‌هاى كرامت نفس و اصالت خانوادگى و بزرگ منشى، خوش‌اخلاقى است. حضرت على عليه السلام فرمود:
«حُسْنُ الْأَخْلاقِ بُرْهانُ كَرَمِ الْأَعْراقِ» «٢» نيكخويى نشانه كرامت ريشه (خانواده) است.
با اين وصف، كسانى كه بداخلاق بوده يا از صفات ارزشمند اخلاقى كم بهره‌اند، مى‌توانند در پرتو سعى و كوشش و با ايجاد و پرورش فضايل اخلاقى به اصلاح رفتار و كردار خود پرداخته، موجبات خوش اخلاقى را فراهم كنند. در اينجا به بيان دو عامل مهم كه در زمينه رشد و پرورش خوش اخلاقى مؤثر است مى‌پردازيم.
* ايمان‌ گرچه خوش رفتارى، يكى از صفات پسنديده انسانى است، ولى از آنجا كه «دين» به بارورى بيشتر صفات اخلاقى، كمك شايانى مى‌كند و سفارشها و توصيه‌هاى زيادى در جهت نيكخويى به متديّنان دارد، هر كس كه از ايمان بيشتر برخوردار باشد از رفتار نيكو و كرامتهاى اخلاقىِ بيشترى بهره‌مند است. «٣» پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: