اخلاق اسلامى - يوسفيان، نعمت الله؛ الهامي نيا، علي اصغر - الصفحة ٧٨ - ب - كنترل معاشرتها

«مَنْ غَلَبَ عَلَيْهِ سُوءُ الظَّنِّ لَمْ يَتْرُكُ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَليلِهِ صُلْحاً»[١]

بدگمانى بر دل هر كس چيره شود، بين او و دوستش ديگر صلح و صفايى باقى نمى‌گذارد.

راههاى مبارزه با بدگمانى‌

براى بر طرف شدن بدگمانى، راههايى وجود دارد كه به شرح آن مى‌پردازيم:

الف- اصلاح نفس:

بدگمانى از افراد آلوده، شرور و بد طينت سر مى‌زند، يعنى افراد فاسد و آلوده، ديگران را با خود، مقايسه مى‌كنند وانعكاس رذايل خويش را در آنان مى‌بينند، از اين رو، همه را مثل خود و داراى خصلت خود دانسته، چنين مى‌پندارد كه همه مثل او هستند. شخص بدگمان براى مبارزه با اين حالت قبل از هر چيز بايد به اصلاح عيبهاى خود بپردازد، تا اگر ديگران را با خود مقايسه مى‌كند، به بدگمانى دچار نشود. از طرف ديگر، توجه داشته باشد كه نبايد ديگران را همانند خود فرض كند، زيرا چه بسا آنها روحيه‌هاى بهتر و عالى‌ترى داشته باشند. از اين رو، سزاوار نيست كه بديهاى خود را ملاك قرار داده و نسبت به برادران دينى خيال ناروا داشته باشد. پس يكى از راههاى مبارزه با سوء ظن، اصلاح عيبهاى خود است.

حضرت على عليه‌السلام فرمود:

«طُوبى لِمَنْ شَغَلَهُ عَيْبُهُ عَنْ عُيُوبِ النَّاسِ»[٢]

خوشا به حال كسى كه زشتى و بدى خودش، او را از زشتيهاى مردم منصرف كند.

ب- كنترل معاشرتها:

معاشرت با افراد معلوم الحال و بدكار، علاوه بر معايب‌

[١] - همان مدرك، ج ٥، ص ٤٠٦

[٢] - نهج البلاغه، فيض، خطبه ١٧٥، ص ٥٧٦