اخلاق اسلامى - يوسفيان، نعمت الله؛ الهامي نيا، علي اصغر - الصفحة ٧١ - اسباب بدگمانى

اسباب بدگمانى‌

چه كارهايى موجب بدگمانى ديگران مى‌شود؟ به عبارت ديگر، اسباب بدگمانى، نسبت به ديگران چيست؟

در پاسخ اين پرسش بايد گفت: اسباب بدگمانى دوگونه است؛ گاهى در «گمانه زن» است و گاه در «مظنون»، نوع اول عبارت است از:

١- ابتلاى انسان بدگمان به ضعف و ناهنجارى خاص، او را به گمانه زنى درباره ديگران وا مى‌دارد و به عبارت ديگر: «كافر همه را به كيش خود پندارد.»

امام على عليه‌السلام:

«الشَّريرُ لا يَظُنَّ بِاحَدٍ خَيْراً لِانَّهُ لا يَراهُ الَّا بِطَبْعِ نَفْسِهِ»[١]

انسان شرور، به ديگران گمان خير نمى‌برد چون آنان را نيز با سرشت خويش مى‌سنجد.

٢- شتابزدگى و نسنجيده اقدام كردن نيز موجب بدگمانى مى‌شود؛ انسانى كه در قضاوتهاى خود، شتابزده است، به اعمال ديگران به ديده ترديد مى‌نگرد و با سرعت و عجله آن را حمل بر بدى مى‌كند. همان امام همام مى‌فرمايد:

«قَلَّ ما يُصيبُ رَأْىُ الْعُجُولِ»[٢]

ديدگاه شتابزده كمتر به صواب مى‌رسد.

٣- بى‌ايمانى يا ضعف ايمان نيز سبب بدگمانى مى‌گرددچنانكه همان حضرت مى‌فرمايد:

[١] - شرح غررالحكم، آمدى، ج ٢، ص ٧٦

[٢] - همان مدرك، ج ٤، ص ٤٩٦