اخلاق اسلامى - يوسفيان، نعمت الله؛ الهامي نيا، علي اصغر - الصفحة ٧٧ - ٣ - تيرگى روابط دوستانه

ب- آثار اجتماعى:

١- عدم اعتماد متقابل؛

بدگمانى، روح اعتماد جمعى را خدشه دار كرده و امنيت‌اجتماعى را از بين مى‌برد، بطورى كه هيچ كس به ديگرى اعتماد و اطمينان نمى‌كند. افراد با ديده خيانتكارى به هم مى‌نگرند و از همديگر مى‌گريزند.

اميرمؤمنان (ع) فرمود:

«شَرُّ النَّاسِ مَنْ لا يَثِقَ بِاحَدٍ لِسُوءِ ظَنِّهِ وَ لا يَثِقُ بِهِ احَدٌ لِسُوؤِ فِعْلِهِ»[١]

بدترين مردم، كسى است كه به سبب بدگمانى‌اش، به مردم اعتماد نمى‌كند و كسى هم به سبب بدى كردارش به او اعتماد نمى‌كند.

٢- فساد كارها و برانگيختن ديگران بر شرارتها:

از جمله آثار بدگمانى اين است كه كارهاى شايسته به فساد كشانده شود، زيرا بدگمانى، بى اعتمادى پديد مى‌آورد و بى اعتمادى، واكنشهاى منفى را در ديگران بر مى‌انگيزد و به جاى انجام كارها از روى دلسوزى و علاقه، آنان را به برخوردهاى تصنّعى- براى جلب اعتماد- يا به كار شكنى، مشكل تراشى و پيچيده ساختن انجام كارها وادار مى‌سازد. به عبارت ديگر؛ بدگمانى، انسانهاى قابل اعتماد و درستكار را به استفاده از روشهاى نادرست مى‌كشاند.

حضرت على‌عليه السلام فرمود:

«سُوءُ الظَّنِّ يُفْسِدُ الْامُورَ وَ يَبْعَثُ عَلَى الشُّرُورِ»[٢]

بدگمانى، كارها را تباه مى‌كند وانسان را به بديها مى‌كشاند.

٣- تيرگى روابط دوستانه:

بدگمانى نسبت به دوستان، سبب تيرگى روابط شده، دوستى و صميميت را در معرض زوال و نيستى قرار مى‌دهد.

اميرمؤمنان على عليه السلام فرمود:

[١] - شرح غرالحكم، آمدى، ج ٤، ص ١٧٨

[٢] - همان مدرك، ص ١٣٢