مرورى بر زندگى فرماندهان صدر اسلام - شیخیان، علی - الصفحة ٩٢
يارى آنها فرستاد و او را فرمانده كل قرار داد و فرمود: زياد فرمانده جناح راست و شريح فرمانده جناح چپ باشد. مالك نيز به آنها ملحق شد و با رشادت و دفاع آنها سپاه معاويه عقبنشينى كرد. «١» زياد بن نضر فرمانده پيشتازان سپاه امام على (ع) درباره حوادث مهم جنگ صفين مىگويد:
در صفين همراه على (ع) بودم، سه شبانه روز بدون وقفه مىجنگيديم تا آنكه نيزهها شكسته شد و تيرها پايان يافت، بعد با شمشير به جنگ پرداختيم و تا نيمههاى شب درگير بوديم. در سومين روز گريبان يكديگر را گرفته و تن به تن جنگيديم. آن شب با همه نوع سلاح جنگيدم، سلاحى نمانده بود كه با آن نجنگيده باشم. ناگزير به روى يكديگر خاك مىپاشيديم، و با دندانها گاز مىگرفتيم تا هنگامى كه از جنگ باز مانديم. هر يك به ديگرى خيره شده و توانى براى مبارزه نمانده بود، تا اينكه در پايان شب سوّم سپاه معاويه عقب نشينى كرد. «٢» توصيههاى امام على (ع) به زياد امام على (ع) در چند نامهاى كه به زياد بن نضر نوشتهاند، فرمانها، دستورات و تاكتيكهاى نظامى خاصّى را تذكر داده كه بخشى از آنها چنين است:
پيشتازان و طلايهداران ارتش، چشمان و ديدهبانان آنهايند، و ديدهبانان طلايهداران، گشتيان آنهايند ... گردانهاو دستهها را از بام تا شام جز براى تمرين و آمادگى رزمى به راهپيمايى نكشانيد ... نبرد شما در يكسو با دو سو باشد و ديدهبانان خود را در بلندى كوهها و فراز نقطههاى مشرف و بالاى تپّهها بگماريد ... چون شب فرا رسيد، نيزهها و سپرها مرورى بر زندگى فرماندهان صدر اسلام ٩٧ پيكار با خوارج ص : ٩٦ را گرداگرد لشكر خود حصار دهيد و ... «٣» و در نامهاى، زياد را كه منصب فرماندهى داده، موعظه مىكند تا با افراد زير دستش به عدالت و تقوا رفتار كند. زياد نيز چنين مىگويد:
اى اميرمؤمنان، سفارشهاى لازم و كافى فرمودى، ما هم آنها را به جان خريديم، ما به سيره تو خواهيم بود. رستگارى و پيروزى در به كار بستن فرمان شما و گمراهى و خوارى را در تضييع و بىحاصل نمودن پيمان تو مىدانيم. «٤»