در نبرد خندق، پيامبر (ص) پرچم مهاجران را به زيد بن حارثه سپرد و پرچم انصار را به سعد بن عباده «١» زمانى كه يهود ساكن مدينه در جنگ خندق، پيمان حسن همجوارى با مسلمانان را شكستند و تصميم گرفتند با دشمنان اسلام (احزاب) هماهنگ شده و از پشت سر به مسلمانان ضربه بزنند، پيامبر (ص) براى پاسدارى از شهر، زيد بن حارثه را به فرماندهى يك گروه سيصد نفرى و سلمة بن حريش را به فرماندهى يك گروه دويست نفرى به مدينه اعزام كرد. آنان تا سپيده دم، تكبيرگويان از مدينه پاسدارى كردند و چون دشمن بيدارى و آگاهى مسلمانان را ديد، توطئه خود را شكست خورده ديد. «٢» كاردانى و لياقت نظامى زيد در امور فرماندهى سپاه و ايثارها و فداكاريهاى او در صحنه‌هاى رزم و جهاد، سبب شد كه پيامبر (ص) فرماندهى نُه سريه را به او واگذار كند كه آخرين و بزرگترين آنها نبرد «موته» بود كه در همان نبرد نيز به شهادت رسيد. «٣» در زمينه قدرت فرماندهى وى همين بس كه پيامبر (ص) پس از شهادتش فرمود:
به خدا سوگند! زيد شايسته فرماندهى و از محبوبترين مردم نزد من بود. «٤» عبداللَّه بن رواحه: مقام عبداللَّه‌ او كه از ياران و اصحاب رسول اكرم (ص) بود، در بسيارى از صحنه‌هاى تاريخ اسلام حضور فعّال داشت. پيامبر (ص) در جريان عقد اخوت بين انصار و مهاجران، بين او و مقداد پيمان برادرى بست. «٥» او در زمان جاهليت كه تعداد نويسندگان اندك بود، در زمره كاتبان محسوب مى‌شد. وى از شاعران معروف صدر اسلام بود و اشعار حماسى و رجزهاى او بيشتر مربوط به صحنه‌هاى جنگ و نبرد است و در پيمان عقبه به همراه هفتاد تن از انصار حضور داشت و يكى از نقيبان دوازده‌گانه بود. «٦»