درس پانزدهم:
تربيت يافتگان مكتب امام كاظم (ع)
از جمله محورهاى مهمّ فعّاليتهاى فرهنگى- تربيتى امام كاظم (ع) پرورش افراد زيادى از حق‌جويان و دانش‌پژوهان بود. امام (ع) برغم مشكلات و گرفتاريهاى فراوانى كه از ناحيه سردمداران جاه‌طلب بنى‌عباس برايش پديد آمده بود، موفق شد صدها رجال علمى و دانشمند برجسته در زمينه‌هاى فقه، حديث، تفسير، كلام و ديگر رشته‌هاى علمى تربيت كند.
شمار شاگردان و تربيت‌يافتگان مكتب پيشواى هفتم (ع) در منابع رجالى مختلف ذكر شده است. شيخ طوسى در كتاب رجال خود رقم آنان را ٢٧٠ نفر ذكر كرده است. «١» احمدبن‌خالدبرقى آنان را ١٦٠ تن مى‌داند. «٢» باقر شريف و قرشى اسامى ٣٢١ نفر از شاگردان و راويان آن حضرت را با شرح مختصرى از زندگى هر يك از آنان ذكر كرده‌است. «٣» به احتمال قوى رقمهاى فوق بايد تعداد شاگردان معرف و ممتاز آن حضرت باشد و شاگردانى كه از نظر علمى در مرتبه پايين‌ترى قرار داشته و شهرت و موقعيت علمى و اجتماعى چندانى نداشتند، در اين شمارش منظور نشده‌اند. زيرا بيشتر شاگردان پدر بزرگوارشان امام صادق (ع)- كه بنابر تصريح بسيارى از مورخان و منابع رجالى تعداد آنان بالغ بر چهارهزار نفر مى‌شد- پس از رحلت آن حضرت، به فرزندش موسى‌بن جعفر (ع) روى آوردند و در زمره شاگردان آن گرامى درآمدند.
البته همه آنان از نظر علمى و مراتب رشد و كمال انسانى در يك سطح نبودند؛ حتى‌