١. شمارش علوم‌ اصول مربوط به همه زبانها علوم زبان و شاخه‌هاى آن همچون صرف و نحو و املاء و قرائت و عروض‌ مقولات (قاطيغورياس)
عبارت (بارى ارمينياس)
قياس (تحليلات اولى)
منطق و شاخه‌هاى آن برهان (تحليلات ثانيه)
مواضع جدل (طوبيقا)
سوفسطيقا (سوفسطيقا)
خطابه (ربطوريقا)
شعر (بوطيقا)
حساب‌ هندسه‌ مناظر علوم علوم تعليمى و شاخه‌هاى آن نجوم‌ موسيقى‌ علم اثقال اصول فلسفه طبيعى‌ علم حيل بحث در اجسام بسيط علوم طبيعى بحث در اعراض و انفعالات عناصر اجسام آشنايى با تاريخ تمدن اسلامى ٨٣ فصل چهارم: علوم در تمدن اسلامى ص : ٧٧ تركيب شده از عناصر بحث در معادن‌ علوم طبيعى و متافيزيكى گياهان‌ جانوران‌ بحث در موجود از لحاظ وجود علوم متافيزيك بحث در اصول و مبادى علوم‌ بحث در موجودات غير مادى‌ فقه‌ علوم مدنى و شاخه‌هاى آن‌ كلام‌ شكل ٢- رده‌بندى علوم بنابر كتاب «احصاء العلوم» فارابى.