يَشْفَعُ يَوْمَ القِيامَةِ ثَلاثَةٌ: الأَنْبِياءُ، ثُمَّ الْعُلَماءُ، ثُمَّ الشُّهَداءُ. «١» روز قيامت سه گروه شفاعت مى‌كنند: پيامبران، سپس عالمان، سپس شهيدان.
مَنْ خَرَجَ فى‌ طَلَبِ الْعِلمِ فَهُوَ فى‌ سَبيلِ اللَّهِ حتَّى يَرْجِعَ. «٢» هر كس در جست‌وجوى دانش بيرون رود، در راه خداوند است تا بازگردد.
انَّ الْمَلائِكَةَ لَتَضَعُ أَجْنِحَتَها لِطالِبِ الْعِلْمِ رِضًى بِما يَصْنَعُ. «٣» فرشتگان به خاطر رضايت از كار جوينده دانش براى او بال خويش را مى‌گسترانند.
مَنْ سَلكَ طَريقاً يَلْتَمِسُ بِهِ عِلْماً سَهَّلَ اللَّهُ لَهُ طريقاً إِلَى الْجَنَّةِ. «٤» هر كس در جست‌وجوى دانشى راهى را بپيمايد، خداوند راهى را به سوى بهشت برايش هموار گرداند.
أَلْعالِمُ وَالمُتَعَلِّمُ شَريكانِ فِى الْأَجْرِ وَ لا خَيْرَ فِى سائِر النَّاسِ. «٥» عالم و دانشجو در پاداش سهيم‌اند و در ديگر مردم خيرى نيست.
اين توجه به دانش و دانشمندان موجب گرديد كه دانش در جامعه اسلامى همگانى شود، مردم سخت به دنبال علم باشند و نسبت به دانشمندان با ديده احترام بنگرند.
٣. هدفهاى علمى و آموزشى در تمدن اسلامى‌ با توجه به ارزش والاى دانش و جايگاه والاى دانشمندان در اسلام، اينك اين پرسش مطرح است كه علوم ارزشمند مورد نظر اسلام كدام است؟ آيا اين علوم منحصر به علوم دينى است و يا آنكه دانشهاى غير دينى را نيز دربرمى‌گيرد؟ در پاسخ به اين پرسش با نظر به آيه‌هاى قرآنى و روايتهاى پيامبر (ص) و امامان (ع) و نيز سيره دانشمندان مسلمان و تلقى آنان از دانش در دوران تمدن اسلامى حقايق زير در خور ذكر است: