١- ١. پيشينه علمى‌ پيشينه علوم و فعاليتهاى علمى در ايران باستان به هزاره سوم پيش از ميلاد بازمى‌گردد.
كانون فعاليتهاى علمى نواحى واقع در جنوب غرب ايران يعنى حوزه تمدنهاى سومرى و بابلى در ناحيه ميان رودان (بين‌النهرين) و نيز تمدن عيلامى در شوش بوده است. از دانشهايى كه در اين حوزه‌ها نضج گرفت مى‌توان به رياضيات، هندسه و ستاره‌شناسى اشاره كرد.
اندوخته‌هاى علمى ايرانيان در سرزمين خودشان محبوس نماند، بلكه از دو راه به جهان خارج نيز انتقال يافت:
١. در حدود سده ششم پيش از ميلاد، دانشمندان ايرانى اقدام به مهاجرت فرهنگى به سرزمينهاى بابِل، سپس آناتولى و اروپا كردند. آنان سنتهاى مهرى «١» و زروانى «٢» در ستاره‌شناسى را با خود به بابل بردند و با تركيب معارف ايرانى با دانشهاى سومرى و بابلى د آشنايى با تاريخ تمدن اسلامى ١٣٤ فصل دوم: تمدن اسلامى در ايران ص : ١٢٥ ر ستاره‌شناسى، سنّت قوى ستاره‌شناسى در جهان باستان شكل گرفت و بعدها به يونان و ديگر فرهنگهاى پسين منتقل گشت. «٣» ٢. ايرانيان در سده ششم و پنجم پيش از ميلاد يعنى در دوره هخامنشيان علاوه بر يونان، با فرهنگهاى چين و هند نيز ارتباط برقرار كردند. در همين دوره بود كه فرهنگهاى يونان و سرزمينهاى غربى نيز از راه ايران با تمدنهاى چين و هندوستان مرتبط گشتند. «٤» ٣. پس از حمله اسكندر مقدونى و تصرف ايران، فرهنگ اين سرزمين چنان ستبر و مقاوم بود كه او و جانشينانش نه تنها تأثير چشمگيرى بر آن ننهادند، بلكه جانشينان اسكندر يعنى سلوكيان، بيش از آنكه در حكمت چيزى به شرق بدهند، از معارف شرقى، كتابها و آثار و انديشه‌هايشان را همچون توشه به يونان و ممالك مغرب بردند. نيز از طريق سرزمين و فرهنگ‌