بيايند و به جاى جنگ با يكديگر، نوعى مبارزه فرهنگى را رونق بخشند. در مكه و در بازار عكاظ كنگره شعرى به پا مى‌گرديد و شاعران قبايل ضمن خواندن سروده‌هايشان، افتخارات قبيله‌اى را به رخ يكديگر مى‌كشيدند و البته ارزش هنرى اشعار نيز تعيين مى‌گرديد. «١» در بخشهاى جنوبى و شمالى عربستان، برخلاف نواحى مركزى نشانه‌هايى از تمدن به چشم مى‌خورد. يمن از مناطقى بود كه به سبب وجود آب و نيز واقع شدن در مسير كاروانهاى بازرگانى موقعيتى ممتاز داشت و مردمش نيز ثروت بسيارى اندوخته بودند. داستان آمدن ملكه بلقيس نزد سليمان و نيز هداياى فراوانى كه با خود برده بود و نيز توصيفى كه قرآن كريم از قوم سبأ و ساكنان پيرامون سد مآرب دارد، حاكى از بهره‌مندى يمن از تمدن است؛ «٢» البته نه چنان كه در محيط پيرامون خود تأثيرگذار بوده باشد.
در مناطق هم مرز با ايران و روم نيز نشانه‌هايى از نظم سياسى و اجتماعى ديده مى‌شد. غسان و حيره دو دولت بودند كه اولى زير حمايت روم و دومى زير حمايت ايران، نقش سپر محافظ آن دو كشور را در مقابل تهاجم قبايل مركزى عربستان در سالهاى قحط و خشكسالى ايفا مى‌كردند؛ و از اين رهگذر از سازمان سياسى و ادارى و نيز ارتشى منظم بهره‌مند بودند. «٣» ٣. آغاز شكل‌گيرى تمدن اسلامى‌ نخستين جوانه‌هاى تمدن اسلامى را بايد در سيره رسول خدا (ص) جست و جو كرد، زيرا با رفتار و گفتار ايشان هم الگوها ارائه شد و هم زمينه‌ها آماده گرديد. آن حضرت پس از سه سال دعوت پنهانى، از سوى خداوند متعال فرمان يافت تا ميان مردم برود و آنان را آشكارا به يكتاپرستى‌