معارفقرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٦٣
شرايط اجابت با توجه به اين آيه معلوم مىشود كه دعا اگر داراى دو شرط باشد، به طور حتم به اجابت مىرسد.
١- دعا، درخواست و طلب واقعى باشد «اجيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ». بعضى از دعاها گرچه صورت درخواست دارد ولى در واقع مورد درخواست دعاكننده نيستند و چون دعا كننده علم به واقعيت ندارد، آن ظاهر را موافق درخواست خود ديده و طلب مىكند. مثلًا كسى كه شفاى فرزند مريضش را مىخواهد اگر بداند كه اين فرزند در صورت بهبود چه زيانهاى جبران ناپذيرى به او مىرساند، دعا نمىكند. از طرف ديگر درخواست چيزى را بكند كه شدنى باشد، مثلًا فردى كه براى شفاى فرزندش كه عمر او تمام شده دعا مىكند، در اينجا اين فرد بايد زنده شدن او را بخواهد چون اينجا ديگر مريضى نيست تا شفا يابد، بلكه بايد او زنده شدنش را بخواهد، ولى او چون از زنده شدنش مأيوس است، شفايش را مىخواهد و چيزى را مىطلبد كه شدنى نيست و اين در حقيقت طلب نيست.
٢- دعا كننده، فقط به خدا رو آورد و از همه اسباب و وسايل قطع اميد كند «اذا دَعانِ». كسى كه به غير خدا اميدوار است، در دعايش نمىتواند تنها خدا را بخواند و خداوند هم به او وعده اجابت نداده است. «١» نكته ادبى آيه شريفه از جهت ادبى داراى لطيفترين نكتهها درباره دعاست، كه يكى از آنها سخن گفتن مستقيم و بدون واسطه خدا با بندگان است؛ يعنى نفرمود: «بديشان بگو كه ...» بلكه بطور مستقيم خطاب كرد: «فَانى قَريبٌ اجيبُ ...».