معارفقرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٢٤

«اعْقِلْها وَ تَوَكَّلْ» «١» با توكل، زانوى اشتر ببند.
انسان نبايد در چهارديوارى عالم ماده و قدرت محدود خود، محاصره شود و چشم از لطف و عنايت الهى فرو بندد، بلكه بايد پس از مشورت و استفاده از همه امكاناتى كه در اختيار دارد، بر خداى متعال توكل كند، زيرا خداوند متوكلان را همواره دوست مى‌دارد.
سنت الهى در مهلت دادن به كافر و بخيل‌ «وَ لا يَحْسَبنَّ الَّذينَ كَفَرُوا انَّما نُمْلى لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ أِنَّما نُمْلى لَهُمْ لِيَزْدادُوا أِثْماً وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهينٌ وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذينَ يَبْخَلُونَ بِما اتيهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْراً لَهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌ لَهُمْ سَيُطَوَّقُونَ ما بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ لِلَّهِ ميراثُ السَّمواتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبيرٌ» «٢» كسانى كه كافر شدند، نپندارند مهلتى كه به آنان مى‌دهيم، برايشان بهتر است. تنها بدين جهت به آنان مهلت مى‌دهيم تا بر طغيان و گناه خويش بيفزايند و براى آنان عذابى است خفت‌بار و آنان كه از دادن آنچه خدا از فضل خود به آنان عطا كرده‌است، بخل مى‌ورزند، گمان نكنند كه اين برايشان خير است، بلكه شر است. آنچه به آن بخل ورزيده‌اند، بزودى در قيامت، بر گردنشان طوق خواهد شد. ميراث آسمانها و زمين از آن خداست و خدا به آنچه انجام مى‌دهيد، آگاه است.
با بررسى آيات قرآن به دو سنت برمى‌خوريم كه هر دو با تفاوت اندك داراى يك معنى هستند و آن «سنّت املاء» و «سنّت استدراج» است.
سنّت املاء املاء به معناى مهلت دادن است. خداوند براى هر قومى اجلى قرار داده‌است و در