معارفقرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٧
تأكيد بر نوشتن دَيْن در اين آيه كه طولانىترين آيه قرآن كريم مىباشد، با تأكيد فراوان به نوشتن دين و تنظيم اسناد تجارى امر شده است:
الف- خداوند امر به كتابت و تنظيم سند كردهاست. «فَاكْتُبُوهُ» ب- از بىحالى و خستگى و ملالت در نوشتن دين نهى فرمودهاست. «وَ لا تَسْئَمُوا انْ تَكْتُبُوهُ» ج- حكمت و فلسفه كتابت و شاهد گرفتن را بيان كردهاست. «١» فلسفه نوشتن «دَيْن» اين است كه «تنظيم اسناد و دقت در آن، از يكسو ضامن اجراى عدالت و از سوى ديگر، موجب تقويت و اطمينان شهود به هنگام اداى شهادت، و از طرف سوم مانع ايجاد نزاع در ميان افراد اجتماع مىگردد.» «٢» فرق دين و قرض در آيه شريفه، كلمه «دين» استعمال شده است، نه «قرض»، براى آنكه قرض تنها در تبادل دو چيز كه مانند يكديگرند، استعمال مىشود، مانند اينكه پول يا جنسى را به عنوان قرض گرفته و از آن استفاده مىكنند و سپس عين آن يا مثل آن و يا قيمت آن را رد مىنمايد، ولى «دين» دامنه وسيعترى دارد؛ زيرا هر گونه معامله كه انجام گيرد، مانند صلح، اجاره، خريد، فروش ... و يكى از طرفين بدهكار گردد، شامل مىشود. بنابراين، آيه مورد بحث، شامل تمام معاملاتى مىشود كه به صورت پيشخريد يا نسيه انجام مىگيرد و در عين حال قرض را هم دربرمىگيرد. «٣» به پاس موهبت الهى كاتب بايد در نوشتن قرارداد، حق را در نظر بگيرد و عين واقع را بنويسد و به پاس