معارفقرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٩٠
دوم اينكه گاهى مقدمات فراموشى و خطا، اختيارى است، مانند تمايل و توجه به دنيا و همنشينى با اهل غفلت و لهو و لعب كه با جلوگيرى از اين مقدمات، مىتوان از فراموشى در امان ماند. پس در هر دو صورت مىتوان شخص را مؤاخذه كرد؛ زيرا وى كوتاهى كرده و مرتكب خطا شدهاست.
ممكن است سؤال ديگرى پيش آيد كه آيا خداوند، «اصْرْ» و تكليفهاى سخت و بيش از حد طاقت را بر دوش بندگان خود مىنهد كه ما معافيت از آنها را بطلبيم؟
پاسخ: منظور از «اصر» در اينجا تعهدات و تكاليف دشوارى است كه به عنوان كيفر براى كسانى وضع مىشود كه از تكاليف آسان سرپيچى كردهاند و اين كار، امرى حكيمانه، هشدار دهنده و تربيت كننده است و در باز داشتن مردم از تخلفات نقش مؤثرى دارد.
منظور از «لا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِ» تحميل امورى است كه براى انسان، بسيار گران و سنگين است (مانند ذبح فرزند كه براى ابراهيم عليهالسلام پيش آمد) يا بلاها و آزمايشهاى طاقتفرسا و عذاب دنيوى و اخروى.
آنچه خداوند از انسانها مىخواهد اين است كه بقدر توانشان در عبادت و اطاعت او بكوشند و كوتاهى نكنند و در صورت انجام وظيفه، خداوند ايشان را به جهت انجام ندادن آنچه كه از عهده آنها بر نمىآمده، مجازات نمىكند.
علاوهبرآن، وعده دادهاست كه اگر مؤمنان به وظايف عمده خود عمل كنند، در مواردى كه تخلف كردهاند، آنها را مورد بخشايش خويش قرار دهد. «١»