معارفقرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٤
نعمت يافتگان «صِراطَ الَّذينَ انْعَمْتَ عَلَيْهِمْ» راه كسانى كه به آنها انعام فرمودى.
گفتيم كه اين سوره، آيين ديندارى و عبادت را به بشر مىآموزد. آيه بالا در مقام معرفى راهى است كه پويندگان آن افرادى هستند كه مشمول انعام و احسان بى پايان خدا قرار گرفته اند. معرفى اسوههاى نيكو و شناخت پيروان راه راست و يا منحرفان و گمراهان نقش مهمى در تربيت و هدايت انسان دارد.
خداوند در آيه زير، انعام شدگان رامعرفى فرموده، و شرط قرارگرفتن در زمره ايشان را اطاعت از خدا و پيامبر (ص) مى شمرد:
«وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَاولئِكَ مَعَ الَّذينَ انْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبيِّينَ وَالصِّدّيقينَ وَالشُّهَداءِ وَ الصَّالِحينَ وَ حَسُنَ اولئِكَ رَفيقاً» «١» و هر كه خداوند و پيامبرش را اطاعت كند، پس آنان با كسانى خواهند بود كه خداوند به ايشان نعمت داده است: از پيامبران و راست پيشگان و شهيدان (راهحق) و صالحان (درستكاران) و آنان خوب ياران و رفيقانى هستند.
مغضوبان و گمراهان در آيات متعددى ضلالت در مقابل هدايت قرار گرفته است «٢» و ازاين تقابل معلوم مى گردد كه هر كس هدايت نيافته باشد، در ضلالت و گمراهى است. بنابراين عنوان «ضالّين» همه انسانهائى را كه عالمانه و از سر استكبار يا جاهلانه و از سر نادانى، قاصرانه يامقصرانه از رهروى صراط مستقيم باز ماندهاند، شامل مى شود. در آيات قرآن نيز گروههاى زير جزو ضالين شمرده شدهاند:
١- كافران و مشركان «٣»