معارفقرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١١٧

دعا در ميدان رزم‌ اين آيات به ما مى‌آموزد، كه دعا نه وسيله انزوا و ترك دنياست و نه بهانه‌اى براى كناره‌گيرى از جنگ، بلكه وسيله خود سازى و تقويت روحيه است. در زمان پيامبران و ائمه، همان زاهدان و دعاخوانهاى شب، شيران و شميشرزنان روز بودند و به گفته امام خمينى سلام الله عليه:
اينهايى كه شبها به دعا برمى‌خيزند و به مناجات برمى‌خيزند. در جنگها پيروز خواهندشد. «١» فرار از مرگ‌ «... يَقُولُونَ لَوْ كانَ لَنا مِنَ الْأَمْرِ شَىْ‌ءٌ ما قُتِلْنا هيهُنا قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فى بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ أِلى‌ مَضاجِعِهِمْ ... يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَكُونُوا كَالَّذينَ كَفَرُوا وَ قالُوا لِأِخْوانِهِمْ أِذا ضَرَبُوا فِى لْأَرْضِ أَوْكانُوا غُزَّىً لَوْ كانُوا عِنْدَنا ما ما تُوا وَ ما قُتِلُوا لِيَجْعَلَ اللَّهُ ذلِكَ حَسْرَةً فى قُلُوبِهِمْ وَ اللَّهُ يُحْيى وَ يُميتُ وَاللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصيرٌ» «٢» ... (منافقان) مى‌گويند: اگر سر و كار ما با وحى و آيين حق بود، شكست نمى‌خورديم و در اينجا كشته نمى‌شديم بگو: اگر در خانه‌هايتان هم مى‌بوديد، باز هم آنان كه قتل بر آنها نوشته‌شده خود به سوى قتلگاهشان مى‌شتافتند اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، چون كسانى نباشيد كه كفر ورزيدند و درباره برادرانشان، هنگامى كه به سفر رفتند يا در حال جنگ بودند (و مردند يا كشته‌شدند)، مى‌گفتند: اگر نزد ما بودند نمى‌مردند و كشته نمى‌شدند: اين آرزوهاى باطل را خداوند حسرتى بر دل آنان قرار دهد خداست كه زنده مى‌كند و مى‌ميراند و خدا به عملكردتان آگاه است.
توهّم جاهلانه‌ در جنگ احد، مسلمانان بعد از پيروزى اوليه شكست سختى راتحمل كردند.