معارفقرآن(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٩
آثار قصاص الف- حكم قصاص در اسلام، وسيلهاى قوى و قانونى براى جلوگيرى از هرج و مرج و خونريزيهاى مهار نشده، محسوب مىشود، بگونهاى كه طبق بيان آيه بالا، حيات اجتماع در گرو اين حكم است. «قصاص»، ضامن حيات و ادامه بقاى انسانهاست؛ همان گونه كه عضو فاسد را براى حفظ بدن و شاخههاى مزاحم را براى رشد گياه قطع مىكنند، حذف اشخاص خونريز از جامعه انسانى نيز كارى لازم و مطابق با حكم عقل و فطرت است.
ب- از سوى ديگر، اگر كسى كه قصد كشتن فرد ديگرى را دارد، بداند كه او را به قصاص خواهند كشت، به احتمال زياد از اين كار صرف نظر مىكند. به هر حال، نقش باز دارنده اين حكم قابل انكار نيست. عبارت آخر آيه نيز به همين مطلب اشاره دارد:
«لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» شايد شما از قتل بپرهيزيد.
ج- جامعه، بدون قصاص، دستخوش فاجعههاى مكرر و اضطراب افكار عمومى مىشود؛ زيرا هر كس فكر مىكند كه ممكن است او هم روزى در معرض اين خطر قرار گيرد و تنها اجراى حكم قصاص است كه موجب آرامش جامعه مىشود. «١» اعجاز ادبى جمله «لَكُمْ فِى الْقِصاصِ حَياةٌ» با همه كوتاهى از بليغترين آيات قرآن در رساندن معناى خويش است و همچنين استدلالش بسيار قوى است.
پيش از قرآن، اديبان عرب در اين زمينه، جملاتى زيبا داشتند؛ از جمله: «كشتن بعضى افراد احياء همه است» يا «زياد بكش معارفقرآن(ج١)كد٤/٢١١ ٧٠ نهى از سوگند به خدا ص : ٦٩ يد تا كشتار كم شود.» بهترين آنها كلام «أمرؤالقيس» بود كه مىگفت: «الْقَتْلُ أَنْفى لِلْقَتْلِ» كشتن مؤثرترين عامل براى از بين بردن كشتار است، اما آيه مزبور همه آنها را كنار زد.