جريان شناسى سطح(3) - قنبری، آیت - الصفحة ٦٦

كسان با عنوان «ملى- مذهبى» مى‌كوشند تا در داخل كشور تفكرات ناسيوناليستى با گرايش اسلامىِ خاص را دامن زنند، ولى از پايگاه مردمى قابل توجّهى برخوردار نيستند.
٥. جريان التقاطى‌ ورود مكاتب غربى به كشور و تأثير آنها بر افكار برخى جوانان و روشنفكران و فقدان شناخت صحيح از اسلام ناب از يك سو و يأس برخى صاحبان افكار از نجات كشور و مبارزه با استبداد، استعمار و عقب ماندگى، نوعى التقاط بين مكاتب را همراه آورد. اين نوع تفكر در دهه ١٣٣٠ ش. به تدريج نضج گرفت و سازمان‌ها و تشكل‌هايى را پديد آورد. جريان التقاطى پى آمدهاى زيانبار فراوانى براى كشور داشته است. هم اكنون نيز بخش مهمى از اين جريان بر همان موضع پيشين پاى مى‌فشارد.
١- ٥. تعريف‌ «التقاط» از لَقَطَ به معناى بر چيدن و از زمين چيزى را بر گرفتن، بخشى از گفتار كسى را گرفتن است. «التقاطى» كسى است كه مجموعه‌اى را از مجموعه ديگر بر مى‌چيند و مى‌گيرد.
«التقاطيون»، گروهى از فلاسفه قديم بودند كه از هر مكتبى فلسفى قولى را اخذ كرده و از مجموع آنها فلسفه‌اى پديد آورده بودند. «١» كسى كه از التقاط فكرى برخوردار است، از هر مكتبى، بخشى را كه پسند او است، بر مى‌گيرد و با موارد اخذ شده از مكتب ديگر مى‌آميزد و بدين سان، به مجموعه‌اى از افكار نامتجانس معتقد مى‌شود. البته خود او اين عدم تجانس را در نمى‌يابد.
شيوه ديگر آن است كه محتوا را از يك مكتب و قالب را از مكتب ديگر بر گيرد. با توجه به آنچه گذشت، جريان التقاطى، آن جريان فكرى سياسى است كه از نظر ايدئولوژيك ريشه در دو يا چند مكتب دارد. اين جريان در ايران با تركيبى از اسلام و مكاتب وارداتى‌