جريان شناسى سطح(3) - قنبری، آیت - الصفحة ٤٤
كانون ترقى را در سال ١٣٤٠ ش. حسنعلى منصور و امير عباس هويدا بنيان نهادند.
كانون ترقى با از ميان رفتن حزب مليون اقبال، در مقابل حزب مردم ظاهر گرديد. اين كانون مقدمه تشكيل حزب ايران نوين بود كه در سال ١٣٤٢ ش. با تغيير نام كانون به وجود آمد.
حزب ايران نوين توسط حسنعلى منصور رهبرى مىشد و يك دهه فعاليت كرد. با قتل منصور در بهمن ١٣٤٣ ش. معاون دبير كل حزب امير عباس هويدا، رهبرى آن را بهدست گرفت و سرانجام با تشكيل حزب رستاخيز در سال ١٣٥٣ در آن ادغام و منحل گرديد. «١» واپسين حزب جريان سلطنت طلب، حزب رستاخيز ملت ايران نام داشت كه پس از بر چيده شدن نظام دو حزبى نمايشى به دستور محمدرضا شاه به عنوان يك حزب فراگير تأسيس شد. با تشكيل اين حزب، نظام سياسى در ايران، تك حزبى شد و پس از مدتى دو جناح به نامهاى ليبرال سازنده و ترقى خواه در درون آن پديد آمد. وجود حزب رستاخيز در زمانى كه انقلاب عظيم و سراسرى ملت ايران پاى گرفت، نه تنها گرهاى از مشكلات رژيم شاه نگشود، بلكه بر گرهها نيز افزود. چون شاه دريافت كه احزاب دولتى گذشته در جذب مردم كارايى و توانايى ندارند، در صدد بر آمد تا با بر پايى اين حزب مشاركت سياسى نمايشى مردم را به عنوان حاميان رژيم جلب نمايد. حزب مبانى خود را «نظام شاهنشاهى»، «قانون اساسى» و «انقلاب شاه و مردم» اعلام كرد. به دستور شاه همه مردم مجبور به عضويت در آن بودند. شاه آشكارا اعلام كرده بود، هر كس نمىخواهد عضو حزب رستاخيز شود، گذرنامه بگيرد و كشور را ترك كند. «٢» امام خمينى رهبر انقلاب اسلامى پس از تشكيل حزب طى اعلاميهاى به تحريم آن فرمان داد:
نظر به مخالفت اين حزب با اسلام و مصالح ملت مسلمان ايران، شركت در آن بر عموم ملت حرام و كمك به ظلم و استيصال مسلمين است و مخالفت با آن از روشنترين موارد نهى از منكر است. «٣»